Yunanistan’da Şok Analiz: “Fransa Bizi Yarı Yolda Bırakabilir Mi?”

Uluslararası İlişkiler Uzmanı Dr. Yorgos Filis’ten ezber bozan çıkış: Atina’da büyük umutlarla imzalanan Yunanistan-Fransa Stratejik Ortaklık Anlaşması, sanıldığı kadar “kurşun geçirmez” mi?

Yunan kamuoyunda Türkiye’ye karşı “en büyük güvence” olarak sunulan Yunanistan-Fransa savunma anlaşması, ünlü jeopolitik analiz uzmanı Dr. Yorgo Filis’in çarpıcı değerlendirmeleriyle yeni bir tartışma başlattı. Filis, anlaşmanın perde arkasındaki kritik boşluklara dikkat çekerek, çoğu Yunan vatandaşının doğru bildiği yanlışları bir bir ifşa etti.

Karşılıklı Yardım Maddesi: Ama Hangi Sınırlar İçin?

Filis’in analizindeki en çarpıcı nokta, anlaşmanın temel taşı olan “karşılıklı askeri yardım” maddesinin sınırları oldu. Çoğu kişinin inandığının aksine, bu desteğin her koşulda otomatik olarak devreye girmeyeceğini belirten Filis, şu can alıcı soruları gündeme taşıdı:

Münhasır Ekonomik Bölge (MEB) Kapsam Dışı mı? Fransa, olası bir krizde sadece Yunan ana karasını mı koruyacak, yoksa tartışmalı deniz yetki alanlarını da savunacak mı?

Egemenlik Hakları vs. Egemenlik Alanı: Anlaşma metnindeki ince detaylar, bir sıcak çatışma anında Paris’in “müdahale etmeme” bahanesi olabilir mi?

“Stratejik İlişki mi, Ticari Hamle mi?”

Dr. Filis, yaptığı derinlemesine jeopolitik analizde, Atina-Paris hattındaki ilişkinin gerçek sınırlarını çizdi. Yunanistan’ın Türkiye ile olası bir gerilimde Fransa’ya ne ölçüde güvenebileceğini somut senaryolarla ele alan uzman, son vardığı sonuçla savunma çevrelerinde adeta soğuk duş etkisi yarattı.

“Gerçekleri görmeliyiz” diyen Filis, Fransa’nın askeri desteğinin hangi coğrafi koordinatlarda bittiğini ve hangi diplomatik dengelere takılabileceğini net bir dille ortaya koydu.

Yunanistan-Fransa Savunma İşbirliği ve Türkiye

Dr. Giorgos Filis, Fransa’nın büyük bir güç olduğunu ve Yunanistan’ı ne sevdiğini ne de ondan nefret ettiğini, sadece bölgedeki kalıcı çıkarlarına göre hareket ettiğini belirtiyor.

Dr. Giorgos Filis’in Yunanistan ve Fransa arasındaki savunma işbirliği, Türkiye ile olan ilişkiler ve nükleer caydırıcılık üzerine yaptığı konuşmanın özeti ve önemli bölümleri şu şekildedir:

Büyük Güçlerin Çıkarları

“Fransa büyük bir güçtür; sizi ne sever ne de sizden nefret eder. Her halükarda, büyük bir gücün bölgede kalıcı çıkarları vardır. Sizi bu çıkarlar için bir araç olarak kullanmak isteyebilir ya da çıkarlarının sizinkilerle örtüştüğünü düşünebilir. Ama tam tersini de isteyebilir. Yani unutmayalım ki, Fransızlar işlerine geldiğinde bize yardım ederler, gelmediğinde etmezler.

Şu anda Fransızlar, başka hiçbir büyük gücün yapmadığı bir şeyi yapıyorlar: Yunanistan ile Fransa arasındaki karşılıklı askeri yardım metni. Bu metin başlı başına çok önemlidir. Neden? Çünkü iki NATO ülkesi, özünde üçüncü bir NATO ülkesine, yani Türkiye’ye karşı ittifak kuruyor.

Taraflar, ellerindeki tüm uygun araçlarla ve gerekirse silahlı güç kullanarak, birbirlerinin topraklarına karşı silahlı bir saldırı olduğunu birlikte tespit ederlerse birbirlerine yardım ve destek sağlarlar.

Bu çok önemli çünkü ‘topraklara’ yönelik saldırıdan bahsediyor. Münhasır Ekonomik Bölge (MEB) toprak sayılmaz. Bu nedenle bu otomatik bir süreç değildir; yani Yunanistan’ın kendi topraklarında saldırıya uğrayıp uğramadığına Paris karar verecektir.

Eğer şu anda Türkler tarafından 6 deniz milinde saldırıya uğrarsak, Paris’in bu maddeye dayanarak yardım etmemek gibi bir seçeneği olduğunu sanmıyorum. Ancak Yunanistan, hakkı olduğu üzere tek taraflı olarak karasularını 12 deniz miline çıkarırsa Paris yardım edecek mi? İşte bu, bu maddenin gerçekliğinin görüleceği ikinci ve çok önemli bir meseledir.

Vurgulamak istediğim asıl mesele şu: Başka hiçbir Avrupa veya Batı ülkesiyle, üstelik nükleer bir güçle, şu an böyle bir anlaşmamız yok. Bu devasa bir öneme sahip.

Yunanistan bu çok kutuplu dünyada üç ana eksenin merkezindedir:

Yunanistan-İsrail (İlişkileri güçlendiriyoruz).

Yunanistan-ABD (Amerikalılar artık Yunanistan’ın jeopolitik değerini görüyor).

Yunanistan-Fransa.

İşin ilginç tarafı şu: İsrail ile Fransa’nın arası çok kötü, Fransa ile ABD’nin arası da çok gergin. Yunanistan burada bir ‘yapıştırıcı’ rolü oynayarak bu güçleri ortak bir zeminde buluşturabilir.

Anlaşmanın 1. maddesi, güvenlik ve savunma alanında işbirliğinin güçlendirilmesinden bahsederken, tarafların ‘ileri caydırıcılık’ konusunda esaslı bir diyalog kurması gerektiğini söylüyor. Bu, basında çıkan ‘Yunanistan’ın Fransa’nın nükleer şemsiyesi altına girmesi’ tartışmalarına kapı açıyor.

Neden bu kadar önemli? Çünkü er ya da geç Türkiye’nin nükleerleşmesi gerçeğiyle karşı karşıya kalacağız. O gün geldiğinde İsraillilere, Fransızlara veya Amerikalılara ağlayıp sızlamamalıyız. Yunanistan’ın kendi caydırıcılığını sağlayacak bir çıkış yolu olmalı.”