Yunan Basını Türkiye İle Yeni Bir Ege Krizinin Senaryolarını Yazıyor

Elektrik bağlantı projesi üzerinden Ankara ile Atina arasında yeni bir gerilim ihtimali tartışılıyor.

Yunan basını, Türkiye’nin Fransız araştırma gemisi Abeille Marengo’nun çalışmalarını engelleyebileceğini öne sürerken, Yunan donanmasının olası bir müdahaleye karşı hazırlandığını iddia ediyor. Atina ise elektrik bağlantı projesinin Türkiye’nin iznine ihtiyaç duyulmadan sürdürüleceği mesajını veriyor.

Yunanistan ile Türkiye arasında Ege Denizi’ndeki dengeleri yeniden tartışmaya açabilecek gelişmelerin merkezine bu kez Great Sea Interconnector (GSI) elektrik bağlantı projesi yerleşti. Yunan basını, Türkiye’nin projeye yönelik itirazlarını ve olası müdahale ihtimalini gündemde tutarken, Atina’nın hem diplomatik hem de askeri hazırlıklarını tamamladığı yönündeki değerlendirmelere geniş yer veriyor.

Yunan medyasında yayımlanan analizlerde, önümüzdeki günlerin yalnızca GSI projesinin geleceği açısından değil, Ege’deki dengelerin uzun yıllar boyunca nasıl şekilleneceği bakımından da kritik olabileceği ileri sürülüyor. Bazı yayınlarda, yaşanabilecek gelişmelerin önümüzdeki 50 yılın deniz yetki alanları ve bölgesel güç dengeleri üzerinde etkili olabileceği değerlendirmesi yapılıyor.

Atina’dan Ankara’ya: “Müdahaleye izin vermeyeceğiz”

Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgos Gerapetritis’in parlamentoda yaptığı açıklamalar, tartışmaların merkezinde bulunuyor. Gerapetritis, Türkiye’nin elektrik kablosunun deniz tabanına döşenmesini engellemeye yönelik herhangi bir girişiminin operasyonel düzeyde karşılık bulacağını belirtirken, Atina’nın olası gelişmelere karşı somut müdahale planları hazırladığını ifade etti.

Yunan hükümetinin temel mesajı ise açık: Atina, GSI projesinin hayata geçirilmesi için Türkiye’den izin alınmasına gerek olmadığını savunuyor. Yunanistan, Ankara’nın itirazlarını 2019 yılında imzalanan Türkiye-Libya mutabakatına dayandırmasını kabul etmiyor.

Yunan basınında yer alan bilgilere göre, kablo güzergâhının belirlenmesi amacıyla deniz tabanında yapılacak araştırmaların önümüzdeki 5 ila 15 gün içerisinde başlaması planlanıyor. Araştırmaların, Nexans şirketi adına Fransız araştırma gemisi Abeille Marengo tarafından gerçekleştirilmesi öngörülüyor. Geminin çalışmalarına başlaması için Yunan makamlarının ve Sahil Güvenlik birimlerinin nihai onaylarının alınması gerekiyor.

Yaklaşık 1,9 milyar Euro değerindeki proje, Avrupa Birliği’nin de finansman desteğini alıyor. Projenin temel hedeflerinden biri, Kıbrıs’ın elektrik bağlantısı bakımından yaşadığı enerji izolasyonunu sona erdirmek.

Yunan donanması araştırma gemisine eşlik edecek mi?

Yunan basınındaki değerlendirmelerin en dikkat çekici bölümlerinden birini ise olası bir Türk müdahalesine karşı Yunan Silahlı Kuvvetlerinin alacağı önlemler oluşturuyor.

Atina’nın, Abeille Marengo veya ilerleyen aşamada kablo döşeme çalışmalarını gerçekleştirecek gemilerin bölgede yalnız bırakılmaması için deniz kuvvetlerini yakın mesafede konuşlandırabileceği ileri sürülüyor.

Bu senaryoya göre Yunan fırkateynleri ve diğer deniz unsurları, Türk savaş gemilerinin araştırma veya kablo döşeme gemilerine yaklaşmasını engellemek amacıyla bölgede hazır bulunacak. Yunan gemilerinin olası bir müdahalede Türk gemileri ile araştırma gemisi arasına girerek çalışmaların devamını sağlaması üzerinde duruluyor.

Ancak bunlar Yunan basınında dile getirilen olası operasyon senaryoları. Yunan donanmasının hangi unsurlarla, hangi güzergâhta ve hangi kurallar çerçevesinde görev yapacağına ilişkin kamuoyuna açıklanmış ayrıntılı bir operasyon planı bulunmuyor.

Atina’nın vermek istediği mesaj ise Türkiye’nin bölgede savaş gemileri bulundurmasının veya karşı NAVTEX yayımlamasının projeyi durdurmak için yeterli olmayacağı yönünde.

Başbakan Miçotakis daha temkinli, Dışişleri daha sert

Dışişleri Bakanı Gerapetritis’in sert açıklamalarına karşılık Başbakan Kiriakos Miçotakis’in daha kontrollü bir dil kullanması da Yunan basınının dikkatinden kaçmadı.

Miçotakis, kablo projesinin devam edeceğini belirtirken operasyonel ayrıntılara girmeyeceğini söyledi. Başbakanın, “Kablo projesi ilerleyecek. Anlayacağınız nedenlerden dolayı herhangi bir operasyonel ayrıntıya girmeyeceğim” şeklindeki sözleri, Atina’nın kamuoyu önünde sert mesajlar verirken askeri hazırlıkların ayrıntılarını açıklamaktan kaçındığı şeklinde yorumlandı.

Yunan basınında bu yaklaşım, hükümet içerisinde farklı görevlerin üstlenildiği bir strateji olarak değerlendiriliyor. Dışişleri Bakanlığı Türkiye’ye karşı kırmızı çizgileri açıklarken, başbakanlık makamının daha ölçülü bir söylem tercih ettiği, askeri hazırlıkların ise kamuoyu önünde ayrıntılandırılmadığı belirtiliyor.

Fransa ve Avrupa Birliği faktörü

Atina’nın elindeki en önemli diplomatik kozlardan biri de projenin uluslararası boyutu.

Araştırma çalışmalarını gerçekleştirmesi beklenen geminin Fransız şirketi Nexans adına faaliyet gösterecek olması, olası bir Türk müdahalesinin yalnızca Yunanistan ile Türkiye arasında yaşanacak bir sorun olmaktan çıkabileceği değerlendirmelerine yol açıyor.

Yunanistan, Fransa ile arasındaki savunma iş birliğini ve Avrupa Birliği’nin projeye verdiği desteği önemli bir güvence olarak görüyor. Atina’nın beklentisi, Türkiye’nin Fransız ekonomik çıkarlarını ve Avrupa tarafından desteklenen bir enerji projesini doğrudan karşısına alacak ölçüde ileri gitmekten kaçınması.

Yunan tarafı ayrıca denizaltı kablolarının döşenmesi konusunda uluslararası deniz hukukunun sağladığı serbestliklere dikkat çekiyor ve projenin uluslararası hukuk çerçevesinde yürütüldüğünü savunuyor.

Türkiye ile Yunanistan arasında yeni bir 1987 veya 2020 krizi mi?

Yunan basınındaki haberlerin en dikkat çekici ve kamuoyunda endişe yaratabilecek bölümü ise olası bir askeri karşılaşmaya ilişkin senaryolar.

Türk savaş gemilerinin araştırma veya kablo döşeme gemilerinin faaliyetlerini fiziki olarak engellemeye çalışması halinde iki ülkenin deniz kuvvetlerinin karşı karşıya gelebileceği belirtiliyor. Bu ihtimal, 2020 yılında Oruç Reis araştırma gemisi nedeniyle yaşanan gerilim ve Kıbrıs açıklarında 2024 yılında meydana gelen gelişmelerle karşılaştırılıyor.

Bazı değerlendirmelerde ise 1987 yılında Türkiye ile Yunanistan’ı savaşın eşiğine getiren krize atıfta bulunuluyor.

Böyle bir durumda NATO bünyesindeki askeri iletişim ve gerilimi azaltma mekanizmalarının devreye girebileceği, iki ülkenin dışişleri bakanlıkları ve ulusal güvenlik yetkilileri arasında doğrudan temas kurulabileceği ifade ediliyor.

Yunan basınında çizilen senaryoda, gemiler arasında fiziksel temas veya çarpışma yaşanması ihtimali de gündeme getiriliyor. 2020 yılında Yunanistan’a ait Limnos fırkateyni ile Türk donanmasına ait Kemal Reis arasında yaşanan temas hatırlatılarak benzer bir olayın daha ciddi sonuçlar doğurabileceği ileri sürülüyor.

Ege’de yeni bir gerilim kapıda mı?

Bütün bu gelişmeler, GSI projesinin artık yalnızca bir enerji yatırımı olmaktan çıkarak Türkiye ile Yunanistan arasındaki deniz yetki alanları tartışmasının da önemli başlıklarından biri haline geldiğini gösteriyor.

Atina, projenin devam edeceğini ve Türkiye’nin itirazlarının çalışmaları durduramayacağını savunuyor. Ankara’nın ise projenin güzergâhı ve deniz yetki alanlarına ilişkin itirazları bulunuyor.

Yunan basını, henüz gerçekleşmemiş bir askeri karşılaşmanın olası sonuçlarını ayrıntılı biçimde gündeme taşıyarak kamuoyunu yeni bir Türkiye-Yunanistan gerilimi ihtimaline hazırlıyor.

Önümüzdeki günlerde Abeille Marengo’nun deniz araştırmalarına başlayıp başlamayacağı, Ankara’nın nasıl bir tutum sergileyeceği ve Atina’nın açıklamalarını sahada nasıl uygulayacağı belirleyici olacak.

Şimdilik kesin olan, GSI projesinin iki ülke arasındaki diplomatik ve askeri dengeler bakımından yeni bir sınav haline gelmiş olması. Ancak Yunan basınında çizilen savaş senaryolarının henüz gerçekleşmiş gelişmeler değil, olası durumlara ilişkin değerlendirmeler olduğu da gözden kaçırılmamalı.