Yunanistan-Güney Kıbrıs Elektrik Bağlantısı İçin Deniz Araştırmaları Başlıyor

Fransız bayraklı “Abeille Marengo” araştırma gemisi Girit’teki Kandiye (İraklion) Limanı’nda çalışmalar için hazırlık yapıyor.

Fransız gemi, Türkiye ile Yunanistan arasında 2024 yılında Kaşot (Kasos) açıklarında yaşanan gerilimin ardından yarım kalan deniz araştırmalarını yeniden başlatacak. Projenin yaklaşık yüzde 60’lık araştırma bölümü tamamlanırken, Avrupa Birliği de stratejik elektrik bağlantısına siyasi ve mali destek vermeyi sürdürüyor.

Yunanistan ile Güney Kıbrıs arasındaki elektrik bağlantısını sağlayacak Great Sea Interconnector (GSI) projesinde yeni bir aşamaya geçiliyor. Proje kapsamında deniz tabanında yapılacak araştırmaların yeniden başlatılması için Fransız bayraklı özel araştırma gemisi “Abeille Marengo” Girit’in Kandiye Limanı’nda çalışmalarına başlamak üzere bekliyor.

Girit’in Kandiye Limanı’nda altı gündür bulunan geminin, Fransız kablo üreticisi Nexans adına deniz tabanı araştırmalarını gerçekleştirmesi planlanıyor. Araştırma çalışmalarının başlaması için öncelikle Deniz Araştırmaları İzinleri Komitesi’nin (EXAETH) toplanması, ardından da çalışmaların yapılacağı bölgeler için NAVTEX ilan edilmesi bekleniyor.

Yunan basınında yer alan haberlere göre, gerekli izin süreçlerinin tamamlanmasının ardından Fransız gemisinin deniz araştırmalarına başlaması öngörülüyor.

Araştırmalar Kaşot’un güneydoğusundan Güney Kıbrıs’a uzanacak

“Abeille Marengo”nun araştırma çalışmalarına Kaşot Adası’nın güneydoğusundan başlaması ve Güney Kıbrıs’ın 12 deniz mili sınırına kadar ilerlemesi planlanıyor.

Projenin deniz güzergâhında bugüne kadar araştırmaların yaklaşık yüzde 60’ının tamamlandığı belirtiliyor. Ancak 2024 yılında Kaşot Adası açıklarında yaşanan gelişmeler nedeniyle çalışmalar yarıda kalmıştı.

Söz konusu dönemde Türkiye ile Yunanistan arasında diplomatik ve askeri gerilime neden olan deniz araştırmaları, GSI projesinin geleceğine ilişkin tartışmaları da beraberinde getirmişti.

Şimdi yeniden başlatılması planlanan çalışmalarla birlikte projenin ilerletilmesi hedefleniyor. Yunan kaynakları, gerekli prosedürlerin tamamlanması ve çalışmaların öngörülen şekilde yürütülmesi halinde yeni bir jeopolitik gerilim yaşanmaması konusunda temkinli bir iyimserlik taşıyor.

Aynı bölgede başka bir denizaltı kablo projesi de yürütülüyor

Dikkat çeken bir diğer gelişme ise GSI araştırmalarının yapılacağı deniz sahasına yakın bölgelerde başka bir denizaltı kablo projesinin de yürütülmesi.

“Kobi Ruegg” adlı özel araştırma gemisi, Girit’in güneydoğusunda EMC projesi kapsamında çalışmalar gerçekleştiriyor. Asya ile Avrupa arasında veri taşımayı amaçlayan bu fiber optik kablo projesi Singapur’dan başlayarak Suudi Arabistan, İsrail ve Güney Kıbrıs üzerinden Yunanistan’a ulaşacak.

EMC projesi kapsamında aynı deniz sahasında yürütülen çalışmaların şu ana kadar herhangi bir gerginliğe yol açmadan devam ettiği belirtiliyor. Yunan kaynakları, bu durumun GSI araştırmalarının da sorunsuz ilerleyebileceğine ilişkin beklentileri güçlendirdiğini ifade ediyor.

Nexans üretim planlamasında GSI’yi dikkate alıyor

GSI projesinin yüklenicisi olan Fransız Nexans şirketi de araştırmaların yeniden başlaması için hazırlıklarını sürdürüyor.

Şirket, çalışmaların yeniden başlatılması sürecinde yalnızca Yunanistan ve Güney Kıbrıs makamları ile projenin müşteri ve işverenleriyle koordinasyon içinde olduğunu belirtiyor.

Nexans’ın dokuz aylık finansal sonuçlarına ilişkin analist bilgilendirme toplantısında yapılan açıklamada ise şirketin MI Line üretim hattının 2026 yılının sonundan itibaren GSI projesinin ihtiyaçlarını da hesaba kattığı bildirildi. Ayrıca 2027-2028 dönemine yönelik üretim kapasitesi planlamasında da projenin ihtiyaçlarının dikkate alındığı ifade edildi.

Bu açıklamalar, deniz araştırmalarının yeniden başlamasının yanı sıra kablo üretimi ve projenin sonraki aşamaları için de hazırlıkların sürdüğünü gösteriyor.

Avrupa Birliği’nden stratejik destek

GSI projesinin yeniden gündeme gelmesinde Avrupa Birliği’nin siyasi ve stratejik desteği de önemli bir yer tutuyor.

Avrupa Birliği tarafından Ortak Çıkar Projesi (PCI) olarak sınıflandırılan elektrik bağlantısı, Brüksel açısından yalnızca Yunanistan ile Güney Kıbrıs arasındaki bir enerji yatırımı olarak değil, Avrupa’nın enerji güvenliği ve bölgesel enerji bağlantılarının güçlendirilmesi bakımından da stratejik önem taşıyor.

Avrupa Birliği Enerjiden Sorumlu Komiseri Dan Jørgensen, kısa süre önce X hesabından yaptığı açıklamada GSI projesinin önemine dikkat çekti.

Jørgensen, projeyi Avrupa Birliği’nin stratejik enerji bağlantılarından ve enerji koridorlarından biri olarak nitelendirerek şu değerlendirmede bulundu:

“Bu stratejik enerji bağlantısı, Güney Kıbrıs’ın enerji izolasyonuna son verecek; aynı zamanda bölgesel enerji arz güvenliğine, piyasa entegrasyonuna ve fiyatların düşürülmesine katkıda bulunacak.”

Gözler yeniden Kaşot açıklarına çevrildi

GSI projesinde araştırmaların yeniden başlatılması, 2024 yılında Kaşot açıklarında yaşanan gelişmeler nedeniyle yalnızca teknik bir süreç olarak değerlendirilmiyor.

Fransız bayraklı “Abeille Marengo”nun izleyeceği güzergâh, yayımlanacak NAVTEX ilanı ve araştırmaların hangi koşullarda yürütüleceği, projenin bundan sonraki seyrini belirleyecek başlıca unsurlar arasında bulunuyor.

Özellikle Türkiye-Yunanistan ilişkilerinde deniz yetki alanları ve Ege ile Doğu Akdeniz’deki enerji projeleri üzerinden yaşanan hassasiyetler dikkate alındığında, GSI kapsamında başlayacak yeni araştırmaların diplomatik boyutu da yakından takip edilecek.

Böylece 2024 yılında Kaşot açıklarında kesintiye uğrayan GSI araştırmalarının yeniden başlamasıyla, Yunanistan-Güney Kıbrıs elektrik bağlantısı projesi bir kez daha Doğu Akdeniz’in enerji ve jeopolitik gündeminin merkezine yerleşiyor.

GSI projesindeki gelişmeler gündeme geldi

Avrupa Birliği Enerji Bakanları’nın son toplantısında da GSI projesindeki gelişmeler gündeme geldi. Yunanistan Çevre ve Enerji Bakanı Stavros Papastavrou, Fransız yatırım şirketi Meridiam’ın projeye katılımına dikkat çekerek, Yunanistan-Güney Kıbrıs elektrik bağlantısının hayata geçirilmesi konusunda bugüne kadar kaydedilen ilerleme ve bundan sonraki aşamalar hakkında AB üyesi ülkelerin enerji bakanlarına bilgi verdi.

Güney Kıbrıs Enerji Bakanı Mihalis Damianos da Güney Kıbrıs-Yunanistan elektrik bağlantısına ilişkin son gelişmeleri memnuniyetle karşıladığını ifade etti. Böylece GSI projesi, hem teknik hazırlıklar hem de Avrupa düzeyindeki siyasi ve yatırım desteği bakımından yeniden ivme kazanmış oldu.