İsrail’den ‘Aşil Kalkanı’: “Ortak Yazılım Kullanımı Var, Kaynak Kod Teslimi Yok”

İsrailli yetkili, Yunanistan’ın milyarlarca euroluk çok katmanlı hava savunma sisteminde “kaynak koduna” doğrudan erişimin anlaşmanın kullanım lisansında yer almadığını söyledi. İsrail Savunma Bakanlığı ise teknoloji transferi ve Yunan Silahlı Kuvvetleri ile yazılım ve teknolojinin ortak kullanımını öngören yeni bir açıklama yaptı.

Yunanistan ile İsrail arasında imzalanan ve yaklaşık 3 milyar 35 milyon euro bütçeye sahip “Aşil Kalkanı” çok katmanlı hava savunma sistemi anlaşması, bu kez sistemin kaynak koduna erişim konusu nedeniyle tartışmaların odağına yerleşti.

İsrail, Yunanistan Savunma Bakanlığı ile İsrail tarafı arasında imzalanan devletlerarası anlaşmadan birkaç gün sonra yaptığı açıklamalarda, Yunan Silahlı Kuvvetleri ile iş birliğinin teknoloji transferini, yazılım ve teknolojinin ortak kullanımını içerdiğini bildirdi.

Ancak İsrail tarafının açıklamalarında, Yunanistan’a sistemlerin “kaynak kodunun” doğrudan teslim edileceğine dair açık bir ifade yer almaması, Atina’da yeni tartışmalara yol açtı.

İsrailli yetkili: Kaynak kodu kullanım lisansında yok

Tartışmanın merkezinde, İsrail Savunma Bakanlığı Füze Savunma Örgütü Başkanı Moşe Patel’in Yunanistan’ın Kathimerini gazetesine verdiği röportaj yer aldı.

Patel, Yunanistan’ın “Aşil Kalkanı” sisteminin komuta ve kontrol yetenekleriyle bağlantılı kaynak koduna sahip olup olmayacağı yönündeki soruya net bir şekilde:

“Hayır. Çünkü kaynak kodu anlaşmanın kullanım lisansında yer almıyordu” yanıtını verdi.

Bu açıklama, Yunanistan Savunma Bakanı Nikos Dendias’ın daha önce yaptığı ve özellikle komuta-kontrol sistemlerinde kaynak koduna erişimin büyük önem taşıdığını vurguladığı açıklamalarla çeliştiği gerekçesiyle kamuoyunda geniş yankı uyandırdı.

Önce çıkarıldı, ardından yeniden eklendi

Söz konusu röportajın Kathimerini’nin internet sitesindeki ilk yayımlanışında, Patel’e yöneltilen kaynak kodu sorusu ve verdiği yanıtın yer almaması da dikkat çekti.

Gazetenin internet versiyonunda daha sonra yapılan değişikliklerde, başlangıçta kaynak kodunun yakında Yunan kuvvetlerinin kullanımına sunulacağı yönünde bir ifade kullanıldı. Ancak bu açıklamanın Patel’in röportajdaki “kaynak kodu kullanım lisansında yok” şeklindeki cevabıyla çelişmesi yeni sorulara neden oldu.

Kathimerini daha sonra haberi yeniden düzenleyerek, pazar günü yayımlanan basılı versiyondaki soru ve cevabı internet baskısına da ekledi.

Gazete ayrıca İsrail Savunma Bakanlığı’ndan gelen yeni bilgilendirme doğrultusunda bir açıklama yayımladı.

İsrail tarafının açıklamasında, İsrail Savunma Kuvvetleri’nin Yunan Silahlı Kuvvetleri ile teknoloji transferi gerçekleştireceği, yazılım ve teknolojinin ortak kullanımını sağlayacağı, bu iş birliğinin silah sistemlerinin ortak üretimine katılacak Yunan şirketlerini de kapsayacağı belirtildi.

Ancak bu açıklamada kaynak kodunun Yunanistan’a tamamen teslim edileceğine ilişkin açık bir güvence verilmemesi, tartışmayı sona erdirmek yerine daha da büyüttü.

19 Yunan şirketi projeye dahil

Öte yandan İsrail tarafı, Yunan savunma sanayisinin “Aşil Kalkanı” programına aktif katılımını doğruladı.

Anlaşmaya göre, Yunan savunma ve teknoloji ekosisteminin geniş çaplı katılımı öngörülüyor. Halihazırda 19 Yunan şirketinin ilgili süreçlere dahil olduğu ve Yunan sanayisinin projedeki payının yüzde 25’i aştığı belirtiliyor.

Yunan şirketlerinin projedeki toplam katılımının yaklaşık 750 milyon euro seviyesinde olduğu ifade edilirken, Yunanistan’da bir üretim altyapısının oluşturulması ve gelecekte ihracat imkanlarının geliştirilmesi de planlanıyor.

Moşe Patel, İsrailli şirketlerin şimdiden potansiyel Yunan şirketleriyle çeşitli silah sistemleri ve bileşenlerinin geliştirilmesi ile ortak üretimi konusunda çalıştığını açıkladı.

Yunanistan Savunma Bakanı Nikos Dendias ise daha önce yaptığı açıklamalarda, Yunan savunma sanayisinin projelerde en az yüzde 25 oranında yer almasının temel şart olduğunu belirtmişti.

Aşil Kalkanı’nda Spyder, Barak MX ve David’s Sling

Yunanistan ile İsrail arasındaki anlaşma, çok katmanlı bir hava ve füze savunma mimarisinin oluşturulmasını öngörüyor.

Sistemin farklı menzillerdeki tehditlere karşı üç temel savunma sistemi üzerine kurulması planlanıyor:

Spyder

Barak MX

David’s Sling

İsrailli yetkili Patel’in açıklamalarına göre, Spyder sisteminin ana karaya daha uzak adalarda konuşlandırılması öngörülüyor.

Barak MX sistemlerinin ise ana karaya daha yakın adaları kapsaması planlanıyor.

Daha geniş menzile sahip David’s Sling sisteminin ise Yunanistan ana karasının yanı sıra çevredeki bazı adaların savunmasında kullanılması hedefleniyor.

Anlaşma ayrıca İsrailli ELTA şirketi tarafından geliştirilen radarların sisteme dahil edilmesini ve tüm radarlar ile füze savunma unsurlarını yönetecek birleşik bir komuta-kontrol sisteminin oluşturulmasını öngörüyor.

Patel, sistemin farklı katmanları sayesinde Yunanistan için geniş kapsamlı bir hava savunma koruması sağlanacağını savundu.

Dört yıla yakın hazırlık

İsrailli yetkili, anlaşmanın yaklaşık dört yıl süren hazırlık ve görüşmelerin sonucunda ortaya çıktığını belirtti.

Bu süreçte Yunan Hava Kuvvetleri ve savunma planlama birimlerinden subayların birçok kez İsrail’i ziyaret ettiği, İsrailli heyetlerin de Atina’da görüşmeler yaptığı ifade edildi.

Özellikle radarların konuşlandırılacağı noktaların belirlenmesi sırasında her bölgenin coğrafi yapısının ve arazi özelliklerinin ayrıntılı biçimde değerlendirildiği belirtildi.

Anlaşma kapsamında ayrıca Yunan askeri personelin İsrail’de eğitim alması, gerektiğinde eğitim faaliyetlerinin Yunanistan’da da gerçekleştirilmesi planlanıyor.

Yunan muhalefetinden sert tepki: “Milyarlar ödedik ama kontrol bizde değil”

Kaynak kodu tartışmasının ardından Yunanistan’da muhalefetten de sert açıklamalar geldi.

Yunan Sol İttifakı ELAS, Patel’in açıklamalarının Yunan hükümeti açısından ciddi sorular doğurduğunu savundu.

İttifak, İsrailli yetkilinin komuta ve kontrol sisteminin kaynak kodunun kullanım lisansına dahil olmadığını açıkça söylemesinin, sistemin kontrolü ve Yunanistan’ın ulusal çıkarlarının korunması konusunda ciddi endişeler yarattığını belirtti.

Açıklamada, teknoloji transferi ve “ortak yazılım kullanımı” ifadelerinin, Yunan Silahlı Kuvvetleri’nin sistemi tamamen ve bağımsız şekilde kontrol edip edemeyeceği konusunda yeni soru işaretleri doğurduğu savunuldu.

Muhalefet, kaynak kodunun Yunanistan’ın kontrolünde olmaması halinde Atina’nın sistemin mimarisine ve gelecekteki geliştirilmesine müdahale imkanının sınırlanabileceğini ileri sürdü.

Dendias’ın önceki açıklamaları hatırlatıldı

Muhalefet, Savunma Bakanı Nikos Dendias’ın 23 Temmuz 2026 tarihinde yaptığı açıklamaları da gündeme getirdi.

Dendias, özellikle komuta ve kontrol sistemlerinde, çok özel istisnalar dışında kaynak koduna sahip olunmayan bir sistemin satın alınmaması gerektiğini söylemişti.

Yunanistan’ın kaynak koduna erişememesi halinde sistemin mimarisine ve gelecekteki gelişimine müdahale edemeyeceğini belirten Dendias, ülkenin yabancı bir devlete “bağımlı” veya “rehin” hale gelme riskiyle karşı karşıya kalabileceğini vurgulamıştı.

Savunma Bakanı, anlaşmanın imzalanmasından bir gün önce, 30 Ağustos’ta yaptığı başka bir açıklamada ise “Aşil Kalkanı”nın birleşik bir komuta ve kontrol sistemine sahip olduğunu belirterek, sistemlerin kaynak koduna erişime “özel önem” verdiklerini ifade etmişti.

Muhalefet ise İsrailli yetkilinin son açıklamalarının, hükümetin bu konudaki önceki söylemleriyle çeliştiğini savundu.

Tartışmanın odağında “ortak kullanım” ve “tam kontrol” sorusu var

“Aşil Kalkanı” anlaşmasına ilişkin tartışmaların merkezinde, Yunanistan’ın İsrail’den aldığı çok katmanlı savunma sistemini ne ölçüde bağımsız olarak kontrol edebileceği sorusu bulunuyor.

İsrail tarafı teknoloji transferi, ortak yazılım ve teknoloji kullanımı ile Yunan savunma sanayisinin ortak üretimdeki rolünü teyit ederken, İsrailli yetkilinin “kaynak kodu kullanım lisansında yer almıyor” şeklindeki açık cevabı Atina’da tartışmaları derinleştirdi.

Muhalefet, milyarlarca euroluk bir savunma yatırımında komuta ve kontrol sisteminin kaynak koduna tam erişimin sağlanmamasının ulusal güvenlik ve egemenlik açısından önemli bir sorun oluşturabileceğini savunuyor.

Atina hükümetinin ise tartışmaların ardından, Yunanistan’ın “Aşil Kalkanı” sisteminin komuta ve kontrol mekanizması ile kaynak koduna ne ölçüde erişebileceği konusunda daha ayrıntılı bir açıklama yapması bekleniyor.