Yunanistan Zeytinyağı Batı Trakyalı Türk Üretici İçin Yeni Fırsat Kapısı

Yunanistan’ın Fransa’ya ihraç ettiği natürel sızma zeytinyağının kilogram başına ortalama değeri 7,24 Euro’ya ulaştı. Tütün üretiminde istediği geliri elde edemeyen Batı Trakya Türk Azınlığı çiftçisinin de yöneldiği zeytin ve zeytinyağı üretiminde, asıl mesele artık yalnızca üretmek değil, ürünü doğru pazarlara ulaştırmak.

Yunanistan’ın zeytinyağı ihracatında Fransa pazarındaki performansı, hem ülke tarımı hem de son yıllarda üretim tercihlerini değiştirmeye başlayan Batı Trakya Türk Azınlığı çiftçileri açısından dikkat çekici veriler ortaya koydu. Yunanistan’ın Paris Büyükelçiliği Ekonomi ve Ticaret Ofisi tarafından hazırlanan “Fransa’da Zeytinyağı Pazarı” başlıklı araştırmaya göre Yunanistan, 2025 yılında Fransa’nın natürel sızma zeytinyağı tedarikçileri arasında dördüncü sırada yer aldı.

Araştırma, Yunanistan zeytinyağının Fransa pazarında belirli bir kalite ve fiyat konumuna sahip olduğunu gösterirken, üretimin ekonomik kazanca dönüşmesi için markalaşma, pazarlama ve yeni ihracat pazarlarına erişimin önemini de ortaya koyuyor. Bu tablo, özellikle tütün üretiminden beklediği kazancı sağlayamayan ve alternatif tarımsal ürünlere yönelen Batı Trakyalı Türk üreticiler açısından ayrıca önem taşıyor.

Yunanistan zeytinyağı Fransa pazarında üst sıralarda

Araştırmaya göre Yunanistan, 2025 yılında Fransa’nın natürel sızma zeytinyağı ithalatında değer bazında yüzde 2,13, miktar bazında ise yüzde 1,59 pay elde etti. Ürününün kilogram başına ortalama beyan edilen değeri 7,24 Euro olarak kaydedildi. Bu rakam, Fransa’nın söz konusu kategorideki toplam ithalat ortalaması olan 5,39 Euro’nun üzerinde gerçekleşti.

Yunanistan’dan Fransa’ya gönderilen natürel sızma zeytinyağı miktarı 2025 yılında bir önceki yıla göre yüzde 3,1 artarak 1.351,6 tona yükseldi. Buna karşılık ihracatın parasal değeri yüzde 22,8 gerileyerek 9,79 milyon Euro’ya düştü. Kilogram başına ortalama değer de 2024’teki 9,67 Euro seviyesinden 7,24 Euro’ya indi.

Buna rağmen Yunanistan zeytinyağının ortalama değeri rakiplerinin üzerinde kaldı. Fransa pazarında kilogram başına ortalama beyan edilen değer İspanyol zeytinyağında 5,27 Euro, İtalyan zeytinyağında 6,29 Euro, Tunus zeytinyağında ise 4,60 Euro olarak hesaplandı.

Fransa’nın en büyük tedarikçisi 2025 yılında da İspanya oldu. İspanya, 47 bin 608 tonluk ihracat ve yaklaşık 251 milyon Euro’luk değerle pazardaki liderliğini korudu. İtalya 18 bin 97 ton ve 113,78 milyon Euro ile ikinci, Tunus ise 15 bin 537 ton ve 71,52 milyon Euro ile üçüncü sırada yer aldı.

Fransa’nın 2025 yılında toplam natürel sızma zeytinyağı ithalatı 85 bin 189 tona ve 459,51 milyon Euro’ya ulaştı. Bir önceki yıla göre ithalat miktarı yüzde 5,9 artarken toplam değer yüzde 32,8 azaldı.

Tütünden zeytine yönelen Batı Trakyalı Türk çiftçi

Fransa pazarına ilişkin bu veriler, Batı Trakya’da tarımla geçimini sağlayan Türk Azınlığı çiftçileri açısından da önemli bir tartışmayı gündeme getiriyor.

Bölgede uzun yıllar temel geçim kaynaklarından biri olan tütün üretiminden beklediği geliri elde etmekte zorlanan bazı azınlık çiftçileri, son yıllarda zeytin yetiştiriciliği ve zeytinyağı üretimine yönelmeye başladı. Zeytin, üreticiler için alternatif bir gelir kaynağı oluşturma potansiyeli taşıyor. Ancak bu değişimin kalıcı bir ekonomik kazanıma dönüşmesi, yalnızca ağaç dikmek ve ürün elde etmekle mümkün değil.

Üreticinin önündeki en önemli meselelerden biri, ürününü hangi pazara, hangi fiyatla ve hangi organizasyon aracılığıyla satacağı. Kaliteli zeytin yetiştirmek ve zeytinyağı üretmek kadar, ürünün işlenmesi, ambalajlanması, markalaştırılması, tanıtılması ve güvenilir alıcılara ulaştırılması da önem taşıyor.

Bireysel çabalarla üretim yapan çiftçilerin büyük dağıtım ağlarına ve dış pazarlara erişmesi her zaman kolay olmuyor. Üreticilerin ortak hareket edebileceği yapılar, profesyonel pazarlama desteği ve ihracat bağlantıları oluşturulmadığı takdirde, kaliteli ürünün gerçek ekonomik değerini bulması zorlaşabiliyor.

Avrupa’dan Türk Cumhuriyetlerine ve Müslüman ülkelere uzanan pazar arayışı

Batı Trakyalı Türk zeytin ve zeytinyağı üreticilerinin önündeki fırsatlar yalnızca Yunanistan iç pazarıyla sınırlı değil. Fransa örneğinde görüldüğü gibi Avrupa pazarları, belirli kalite standartlarını karşılayan ve doğru biçimde tanıtılan ürünler için önemli imkânlar sunuyor. Bunun yanında Türk Cumhuriyetleri ve Müslüman ülkeler de araştırılması gereken alternatif pazarlar arasında bulunuyor.

Ancak bu pazarlara açılmak, yalnızca ürün göndermekten ibaret değil. Hedef ülkelerdeki tüketici tercihleri, fiyat rekabeti, ithalat koşulları, gıda güvenliği standartları, dağıtım kanalları ve ticari ortaklıklar önceden değerlendirilmek zorunda. Her pazarın ihtiyaçlarına uygun bir satış ve tanıtım stratejisi geliştirilmesi gerekiyor.

Bu noktada üreticilerin tek başlarına yürüttükleri girişimlerin ötesine geçilmesi önem kazanıyor. Üretici birlikleri, kooperatifler, ihracatçılar ve ticari kuruluşlar arasında kurulacak iş birlikleri; ürünlerin ortak standartlarla pazarlanmasına, maliyetlerin paylaşılmasına ve daha geniş alıcı ağlarına ulaşılmasına katkı sağlayabilir.

Coğrafi işaretler, organik üretim belgeleri ve ürünün yetiştiği bölgeyi öne çıkaran markalar da bu sürecin önemli araçları arasında yer alıyor. Yunanistan’ın Fransa pazarına ilişkin araştırmasında da menşe ve coğrafi işaret tescilleri, organik üretim, yerel çeşitlerin tanıtımı, uzman ithalatçılarla iş birliği ve internet üzerinden satış kanallarının geliştirilmesi öneriliyor.

Üreticinin elinden tutulmazsa aynı sorun yeniden yaşanabilir

Batı Trakya Türk Azınlığı çiftçisinin tütünden zeytine yönelmesi, tek başına ekonomik sorunların çözümü anlamına gelmiyor. Üretim tercihlerinin değişmesi kadar, çiftçinin yeni ürün üzerinden sürdürülebilir gelir elde edebilmesini sağlayacak bir sistemin kurulması da gerekiyor.

Üreticiye teknik destek verilmesi, zeytinyağının kalitesinin yükseltilmesi, uygun işleme ve depolama imkânlarının geliştirilmesi, ortak markaların oluşturulması ve ihracat bağlantılarının kurulması bu sistemin temel parçaları olabilir. Ayrıca üreticilerin hangi ülkelere, hangi miktarlarda ve hangi koşullarda satış yapabileceğini gösteren somut pazar araştırmalarına ihtiyaç var.

Aksi takdirde çiftçi, tütünde yaşadığı gelir sorunlarını bu kez zeytin ve zeytinyağında yaşayabilir. Ürün yetiştirilir, emek harcanır; ancak pazarlama ve satış organizasyonu eksik kaldığında üreticinin kazancı yine sınırlı olur.

Yunanistan’ın Fransa pazarındaki performansı, zeytinyağında kalite ve katma değerin önemini gösteriyor. Batı Trakya’da ise bu potansiyelin azınlık çiftçisinin gelirine yansıması için üretimden ihracata uzanan bütünlüklü bir yaklaşım gerekiyor.

Batı Trakyalı Türk üreticinin ihtiyacı yalnızca yeni bir ürüne yönelmek değil, ürettiği ürünü değerinde satabileceği bir pazar düzenine kavuşmak. Zeytin ve zeytinyağı, doğru planlama ve güçlü ticari iş birlikleriyle bölge çiftçisi için yeni bir fırsat olabilir. Bunun gerçekleşmesi ise üreticinin kendi çabasıyla baş başa bırakılmamasına ve pazara açılma sürecinin profesyonel biçimde örgütlenmesine bağlı.