Dimetoka’da Mudanya Mütarekesi ve Lozan Antlaşması Konulu Etkinlik

Batı Trakya’nın Dimetoka kentinde, Mudanya Mütarekesi ve Lozan Antlaşması’nın tarihsel boyutlarının ele alınacağı bir etkinlik düzenlenecek.

Dimetoka (Didimotiho) Belediyesi ile Dimetoka, Kumçiftliği (Orestiada) ve Sofulu (Sufli) Metropolitliği tarafından düzenlenecek etkinlikte Mudanya Mütarekesi, Yunan devletinin ulusal egemenlik uygulaması ve Dimetoka’nın Lozan Antlaşması görüşmelerindeki özel konumu ele alınacak.

Dimetoka Belediyesi ile Dimetoka, Kumçiftliği ve Sofulu Metropolitliği tarafından düzenlenecek etkinlik, 27 Eylül 2026 Pazar günü saat 19.30’da, Dimetoka’daki Panagia Eleftherotria Kültür Merkezi’nde gerçekleştirilecek.

Etkinliğin ana başlıklarını Mudanya Mütarekesi, Yunan devletinin ulusal egemenliğini kullanması ve Dimetoka’nın Lozan Antlaşması ile bağlantılı görüşmelerdeki özel konumu oluşturacak.

İki sunum gerçekleştirilecek

Program kapsamında Demokritos Trakya Üniversitesi öğretim üyesi İoannis M. Bakirtzis, “Mudanya Mütarekesi ve Lozan görüşmelerinde Dimetoka’ya yapılan özel atıf” başlıklı bir sunum gerçekleştirecek.

Avukat ve tarih araştırmacısı Vasilios D. Parapagkidis ise “Yunan devleti ve Mudanya Mütarekesi’ne kadar ulusal egemenliğin kullanılması” başlıklı konuyu ele alacak.

“Hronis Aidonidis” korosu da katılacak

Etkinliğe, Dimetoka, Kumçiftliği ve Sofulu Metropolitliği’ne bağlı “Hronis Aidonidis” Geleneksel Korosu da müzikleriyle eşlik edecek.

Koro performansının etkinliğe kültürel bir boyut kazandırması ve Batı Trakya’nın gelenekleriyle tarihsel hafızanın buluşturulması amaçlanıyor.

Organizatörler, etkinlikle Yunan tarihinin daha az bilinen yönlerinin ortaya konulmasını ve katılımcılara tarih bilgisi ile tarihsel değerlendirme imkânı sunulmasını hedefliyor. Etkinlikte ayrıca yerel tarihin önemi ve bölgedeki gelişmelerin daha geniş tarihsel süreçlerle bağlantısı ele alınacak.

1. Dimetoka’nın Mudanya Mütarekesi Dönemindeki Durumu

Mudanya Mütarekesi (11 Ekim 1922), Türk ordusunun Büyük Taarruz zaferinden sonra Doğu Trakya’nın (Edirne, Kırklareli, Tekirdağ) savaşılmadan kurtarılmasını sağlamıştır. Ancak Dimetoka, Meriç Nehri’nin batısında (Batı Trakya tarafında) kaldığı için Mudanya mütarekesinde doğrudan TBMM’ye devredilen Doğu Trakya topraklarına dahil edilememiştir. Dimetoka daha önce, 1915 yılında I. Dünya Savaşı’na Osmanlı yanında girmesi karşılığında Bulgaristan’a bırakılmış, daha sonra ise Yunanistan’ın kontrolüne geçmiştir.

2. Lozan Antlaşması’ndaki Rolü ve Savaş Tazminatı

Lozan görüşmelerinde Dimetoka’nın adı, Yunanistan’ın Anadolu’da verdiği tahribata karşılık istenecek savaş tazminatı ve sınır düzeltmeleri kapsamında masaya gelmiştir:

Karaağaç ve Dimetoka Pazarlığı: TBMM heyeti, Yunanistan’dan savaş tazminatı talep etti. Yunanistan’ın nakit parası olmadığı için tazminat yerine toprak verilmesi gündeme geldi. Türk heyeti, Edirne’nin Meriç’in batısında kalan stratejik istasyonu Karaağaç ile birlikte tarihsel önemi olan Dimetoka’yı da talep etti.

Neden Karaağaç Seçildi?

Yapılan çetin müzakereler sonucunda, Yunanistan’ın nakdi tazminat ödeyemeyeceği kesinleşince, Türkiye’ye savaş tazminatı karşılığı olarak yalnızca Karaağaç ve çevresi (Bosnaköy de dahil olmak üzere) bırakıldı. Dimetoka ise stratejik ve coğrafi konumu gereği Yunanistan sınırları içinde kaldı.

Dimetoka’nın Bu Süreçlerde Anılma Nedenleri Summarized Sınır Çizgisi Olması: Türkiye ile Yunanistan arasındaki coğrafi sınırın (Meriç Nehri) hemen batı yakasında yer alması sebebiyle, Trakya sınırının belirlenmesinde kritik bir konuma sahipti.

Osmanlı Mirası ve Duygusal Önem: Dimetoka, Osmanlı İmparatorluğu’na geçici olarak başkentlik yapmış, Sultan II. Bayezid’in doğduğu ve Balkanlar’daki en büyük Osmanlı camilerinden birini (Çelebi Mehmet Camii) barındıran sembolik bir Türk-İslam kentiydi. Bu tarihi bağ nedeniyle Lozan’da diplomatik olarak geri kazanılmak istenen yerler arasında adı sıkça anılmıştır.