Yunanistan’da Zam Alarmı, Elektrik Yüzde 57, Benzin 2,20 Euro’ya Dayandı

Yunanistan’da Eylül ayı geride kalırken, vatandaşların karşı karşıya olduğu hayat pahalılığı ve enerji maliyeti yeniden gündemin merkezine oturdu.

Yunanistan’da hayat pahalılığı giderek ağırlaşıyor. Elektrik ve akaryakıt fiyatlarındaki hızlı yükseliş, sonbahar öncesinde hanelerin bütçesi üzerindeki baskıyı artırıyor. Benzin 2,20 Euro’ya yaklaşırken, elektrik toptan satış fiyatı yalnızca altı gün içinde yaklaşık yüzde 57 yükseldi. Hükümet ise akaryakıta yönelik yeni destek paketini 30 Eylül’de açıklamaya hazırlanıyor.

Elektrik piyasasında fiyatlar hızla yükselirken akaryakıt fiyatları da sürücüler için ciddi bir yük oluşturmaya başladı. Yunanistan Enerji Borsası’nda elektrik fiyatı 25 Eylül teslimatı için 213,62 Euro/MWh seviyesine çıkarak yeni bir zirve yaptı. Bir önceki güne göre artış yaklaşık yüzde 22 olurken, son altı günlük yükseliş yaklaşık yüzde 57’ye ulaştı.

Eylül ayının 1-25 döneminde ortalama toptan elektrik fiyatı ise 162,51 Euro/MWh olarak gerçekleşti. Ağustos ayının aynı döneminde bu rakam 128,51 Euro/MWh seviyesindeydi. Böylece aylık bazda artış yaklaşık yüzde 26,4 oldu.

Elektrik faturaları için Ekim endişesi

Toptan elektrik fiyatlarındaki yükselişin tamamının doğrudan tüketici faturalarına yansıması zorunlu değil. Nihai rakam, enerji şirketlerinin ticari politikalarına ve artışın ne kadarını kendi bünyelerinde karşılayacaklarına bağlı olacak.

Ancak Ekim ayı tarifelerinin açıklanmasıyla birlikte milyonlarca hanenin elektrik faturalarında yeni bir artış baskısı oluşması bekleniyor.

Yunanistan Çevre ve Enerji Bakanlığı cephesinden ise şu aşamada elektrik faturalarına yönelik yeni bir sübvansiyon planlanmadığı yönünde açıklamalar geldi. Bakanlık kaynakları, tüketicilerin sabit tarifelere yönelmesini önerirken, elektrik piyasasında destek için 250 Euro/MWh seviyesinin aşılması gerektiği görüşünü dile getirdi.

Benzin 2,20 Euro’ya dayandı

Enerji maliyetlerindeki baskı yalnızca elektrikle sınırlı değil.

Yunanistan genelinde kurşunsuz benzinin litre fiyatı 2,20 Euro seviyesine yaklaşırken, bazı adalarda fiyatlar 2,40 Euro’nun üzerine çıkmış durumda.

Petrol fiyatlarının yüksek seyretmesi de endişeyi artırıyor. Brent petrolün varil fiyatının 105 doların üzerinde kalması, önümüzdeki dönemde akaryakıt fiyatları üzerindeki baskının devam edebileceğine işaret ediyor.

Bu tablo özellikle işe gidip gelmek için otomobil kullanmak zorunda olan çalışanlar, küçük işletmeler ve dar gelirli haneler açısından ek bir maliyet anlamına geliyor.

Hükümetin gözü 30 Eylül’de

Akaryakıt fiyatlarındaki yükselişe karşı hükümetin atacağı ilk adımın 30 Eylül’de açıklanması bekleniyor.

Hükümet Sözcüsü Pavlos Marinakis, akaryakıta yönelik müdahalenin ilk aşamada 15 günlük bir dönemi kapsayacağını açıkladı. Bunun gerekçesi ise uluslararası petrol fiyatlarındaki yüksek oynaklık olarak gösterildi.

Hükümet ayrıca akaryakıttaki Özel Tüketim Vergisi’nin düşürülmesi seçeneğini de gündemde tutuyor. Ancak bunun için hem bütçe imkânlarının hem de Avrupa Birliği’nin harcama kuralları çerçevesinde gerekli istisnanın sağlanması gerekiyor.

Bir diğer kritik tarih ise 14 Ekim. Hükümet bu tarihte 15 Ekim’de başlayacak kalorifer yakıtı sezonu öncesinde yeni destek tedbirlerini açıklayacak. Yaklaşık 1,2 milyon kişinin yararlandığı ısınma desteğinin artırılması da değerlendiriliyor.

Vatandaşın geçim yükü ağırlaşıyor

Elektrik, benzin ve ısınma maliyetlerindeki yükseliş, Yunanistan’da uzun süredir tartışılan hayat pahalılığı sorununa yeni bir boyut ekliyor.

Maaşlı çalışanlar, emekliler ve dar gelirli haneler açısından temel harcamaların giderek daha fazla bütçe gerektirmesi, özellikle enerji ve ulaşım giderlerindeki artışın diğer günlük ihtiyaçlara ayrılabilecek geliri daraltması anlamına geliyor.

Üstelik enerji maliyetlerindeki artış yalnızca elektrik ve akaryakıt faturasıyla sınırlı kalmıyor. Nakliye, üretim ve hizmet maliyetleri üzerinden diğer mal ve hizmetlerin fiyatlarına da yansıma ihtimali bulunuyor.

Bir tarafta hayat pahalılığı, diğer tarafta savunma harcamaları

Yunanistan’da ekonomik gündemin bir başka dikkat çekici başlığı ise hükümetin savunma yatırımlarını sürdürmesi.

Atina, İsrail ile savunma alanındaki işbirliğini de genişletiyor. 31 Ağustos’ta Yunanistan ile İsrail arasında yaklaşık 3 milyar Euro tutarında hava savunma sistemi anlaşması imzalandı. Anlaşma, İsrail’in Yunanistan’la yaptığı en büyük savunma ihracatı olarak açıklandı ve Yunanistan’ın daha geniş kapsamlı askeri modernizasyon programının bir parçası olarak değerlendirildi.

Böylece Yunanistan’da vatandaşın gündelik yaşamında elektrik, benzin ve ısınma maliyetleri tartışılırken, hükümetin savunma alanındaki büyük ölçekli yatırımları da devam ediyor.

Eylül ayının son günlerine girilirken ortaya çıkan tablo ise oldukça net: Ekim ayı Yunanistan’da hem enerji faturaları hem de akaryakıt fiyatları açısından vatandaşın bütçesini zorlayacak yeni bir dönemin başlangıcı olabilir.