Yunanistan’da Miras Hukuku Değişiyor, Yeni Yasa Tasarısı Neler Getiriyor?

Yunanistan hükümeti, yaklaşık 80 yıl aradan sonra Yunan Miras Hukuku’nda kapsamlı değişiklikleri hayata geçirmeye hazırlanıyor.

Yeni yasal çerçeve, günümüzün sosyal ve aile koşullarına uygun, daha modern ve adil bir yapı sunmayı hedefliyor.

Temel Değişiklikler ve Yenilikler

Yeni yasa tasarısının getirdiği en önemli değişiklikler ve düzenlemeler şunlardır:

Miras Sözleşmesi İmkanı:

İlk defa miras sözleşmeleri kurma imkanı tanınıyor. Bu sözleşmelerle miras bırakan, mirasçılarıyla mal varlığının dağıtımı konusunda önceden anlaşma yapabilecek.

Bu, mirasçıların mal varlığı üzerinde ortak mülkiyet yerine, mirasçılık haklarından feragat ederek veya mülkün bir kısmını alarak, miras bırakanın son isteğine uymasını sağlayan bir araç olacak.

Sağ Kalan Eşin Yasal Miras Payı (Kanuni Hisse):

Çocukların bulunduğu durumlarda, sağ kalan eşin yasal miras payının (kanuni hisse) oranı %33’e yükseltiliyor. (Mevcut düzenlemede bu oran genellikle dörtte bir (%25) veya sekizde birdir.)

Parasal Tazminat Hakkı:

Diğer mirasçılar, mal varlığında ortak mülkiyet hakkı yerine, miras paylarının değerine karşılık gelen parasal tazminat alma hakkına sahip olacaklar. Bu, özellikle gayrimenkul paylaşımından kaynaklanan uyuşmazlıkları ve ortak mülkiyeti azaltmayı amaçlıyor.

Evlilik Dışı Birlikteliklere Miras Hakkı:

İlk kez, resmi nikâhı olmayan partnerlere (evlilik veya medeni birliktelik anlaşması olmaksızın yaşayanlara) belirli koşullar altında miras hakları tanınmaktadır. Bu, modern aile ve yaşam biçimlerini yasal olarak tanıma amacı taşımaktadır.

El Yazısı Vasiyetnameler (Adi Vasiyetname):

Güvenilirliği artırmak için, el yazısı ile düzenlenmiş vasiyetnamelerin (adi vasiyetnameler) geçerli sayılabilmesi için notere zorunlu olarak ibraz edilmesi gerekecektir.

Borçlardan Korunma ve Süre Uzatımı:

Vatandaşların mirasla birlikte gelen borç tuzaklarından kaçınmaları için, mirasın kabul veya reddi (feragat) için mevcut yasal sürenin uzatılması incelenmektedir. Yeni düzenlemeyle, mirasçıların yalnızca mirasın aktif değerine kadar borçlardan sorumlu olması planlanarak, mirasın borçları mirasçının şahsi mal varlığını etkileme riskini ortadan kaldırması bekleniyor. (Mirasın ayrı bir mali varlık olarak görülmesi)

Sonuç

Yasa tasarısının yakın zamanda Meclis’e sunulması ve yasalaşması hedeflenmektedir. Bu reform, miras bırakanın iradesine daha fazla saygı gösteren, mirasçıları borçlardan koruyan ve güncel sosyal gerçekliklere (evlilik dışı birliktelikler gibi) uyum sağlayan, daha şeffaf ve adil bir yasal çerçeve oluşturmayı amaçlamaktadır.

Önceki haberde bahsedilen iki kritik konuya odaklanabiliriz:

Kanuni Hisse Yerine Parasal Tazminat: Ortak mülkiyetin azaltılması.

Miras Borçlarından Korunma: Mirasın kabul/red süresi ve mirasçının borç sorumluluğu.

1. Kanuni Hisse Yerine Parasal Tazminat (Ortak Mülkiyetin Azaltılması)

Yeni yasa tasarısının en radikal değişikliklerinden biri, zorunlu mirasçıların (kanuni hisse sahiplerinin, yani çocuklar ve sağ kalan eş) haklarını mülkiyet yerine nakit para olarak talep etme imkanıdır.

Mevcut Durum: Bir mirasçı, kanuni hissesini talep ettiğinde, genellikle miras kalan gayrimenkulün veya mal varlığının bir kısmına ortak olur (hisseli mülkiyet). Bu durum, kardeşler veya diğer mirasçılar arasında uzun süreli hukuki anlaşmazlıklara ve mal varlığının atıl kalmasına neden olabilir.

Yeni Düzenleme: Miras bırakanın iradesi, özellikle bir malın (örneğin bir evin) tek bir mirasçıya kalmasını öngörüyorsa, kanuni hissesi olan diğer mirasçılar artık malın kendisi üzerinde ortak mülkiyet hakkı talep etmek yerine, hisselerinin değerine karşılık gelen parasal tazminat isteyecektir.

Amaç: Bu düzenleme, ortak mülkiyeti ve bunun yol açtığı anlaşmazlıkları sona erdirmeyi, mülklerin daha etkin kullanılmasını sağlamayı ve miras bırakanın vasiyetteki iradesini (bütün bir mülkü tek bir kişiye bırakma gibi) daha güçlü korumayı amaçlamaktadır.

2. Miras Borçlarından Korunma ve Kabul/Red Süresi

Yeni düzenleme, mirasçıları ölen kişinin borçları nedeniyle kendi mal varlıklarını kaybetme riskinden korumayı amaçlıyor.

Mevcut Durum (Önceden Korkulan Risk): Yunanistan’da mirasın basitçe kabul edilmesi durumunda, mirasçı ölen kişinin tüm borçlarından kendi mal varlığıyla sınırsız olarak sorumluydu. Bu, özellikle vergi borcu veya banka kredisi gibi borçların yüksek olduğu durumlarda, vatandaşların kitlesel olarak mirası reddetmesine (feragat etmesine) neden oluyordu.

Yeni Düzenleme – Sınırlı Sorumluluk: Yeni tasarı, mirasçıların borçlardan sorumluluğunu sadece mirasın değerine (aktifine) kadar sınırlandırıyor. Artık bir mirasçı, mirası kabul ettiğinde, ölenin borçları için kendi kişisel mal varlığıyla sorumlu olmayacak. Alacaklılar (devlet veya bankalar), borçlarını yalnızca miras kalan mal varlığından (aktiften) tahsil edebilecekler. Bu sayede, borçlu bir mirası reddetmek zorunda kalma baskısı önemli ölçüde azalıyor.

Kabul/Red Süresi (Feragat): Mevcut 4 aylık (yurt dışındakiler için 1 yıllık) miras reddi süresinin, vatandaşların durumu daha iyi değerlendirebilmesi amacıyla uzatılması da değerlendirilen konular arasında.

Bu reformlar, Yunanistan’da yaklaşık 80 yıldır değişmeyen Miras Hukuku’nu günümüzün ekonomik ve sosyal ihtiyaçlarına uyarlama yönünde atılmış önemli adımlardır.

3. Evlilik Dışı Partnerlere Miras Hakları Tanınması

Yeni yasa tasarısı, modernleşme çabalarının bir parçası olarak, evlilik dışı uzun süreli ve istikrarlı birliktelikleri olan kişilere ilk kez miras hakkı tanımaktadır.

Amaç: Mevcut kanun, mirasçı olarak genellikle yalnızca evlilik veya resmi medeni birliktelik anlaşması (Simfono Simviosis – Yunanistan’da eşcinsel ve heteroseksüel çiftler için yasal bir çerçeve) içindeki partnerleri tanıyordu. Yeni düzenleme, medeni birliktelik anlaşması yapmamış olsalar bile ölen kişiyle uzun süre birlikte yaşamış ve hayatı paylaşmış partnerlere (sevgililere) sınırlı da olsa miras hakları öngörmektedir.

Detaylar: Bu hakların kapsamı (örneğin, bir kısmının yasal mirasçı sayılması, intifa hakkı tanınması veya belirli bir tazminat ödenmesi) ve kanıtlanma şekli yasa metninde detaylandırılacaktır.

4. İdiograf (El Yazısı) Vasiyetnamelerde Güvenliğin Artırılması

El yazısı ile hazırlanan vasiyetnameler, kolaylıkları nedeniyle yaygın olarak kullanılsa da, sahtecilik ve geçerlilik sorunlarına yol açabiliyordu. Yeni düzenleme, bu vasiyetnamelerin güvenilirliğini artırmayı hedefliyor:

Zorunlu Noter İbrazı: Artık bir adi vasiyetnamenin (el yazısı vasiyetname) geçerli sayılabilmesi için, vasiyetnamenin yazıldıktan sonra zorunlu olarak bir notere teslim edilmesi/kaydettirilmesi gerekmektedir.

Grafolojik İnceleme (El Yazısı Uzman Raporu): Yeni düzenlemede, özellikle ihtilaflı durumlarda sahteciliği önlemek amacıyla, adi vasiyetnamelerin tasdik edilmeden önce zorunlu grafolojik incelemeye tabi tutulması planlanmaktadır.

Dijital Kayıt Sistemi: Şeffaflık ve güvenliği sağlamak için, tüm vasiyetnamelerin kaydının tutulacağı ve Devlet denetiminde işleyecek elektronik bir vasiyetname sicili (kütüğü) oluşturulması da gündemdedir.

Bu adımlar, vasiyetnamelerin güvenilirliğini artırarak hukuki ihtilafları azaltmayı ve miras bırakanın son arzusunun net bir şekilde yerine getirilmesini sağlamayı amaçlamaktadır.

Ek Düzenlemeler

Yeni tasarı, bunlara ek olarak başka düzenlemeler de içeriyor:

Bakıcılara Yönelik Miras Ödülü: Miras bırakanın bakımını sistematik olarak üstlenmiş olan kişilere (bakıcılara) mirasından pay veya bir tür ödül verilmesi imkanı getirilmektedir. Bu, sosyal ve etik kriterlerin miras dağıtımında tanınmasını sağlamaktadır.

Ebeveyn Tarafından Miras Dağıtımı: Ebeveynlere, çocukları arasındaki mutlak yasal eşitlikten ziyade, mantıklı ve esaslı adalet kriterlerine göre mal varlıklarını çocuklar arasında paylaştırma konusunda daha fazla esneklik tanınmaktadır.

Bu kapsamlı reform paketi, Yunanistan Miras Hukuku’nu 21. yüzyılın gerekliliklerine uyumlu hale getirmeyi hedeflemektedir.