Stilianidis’ten 12 Mil Çıkışı: Rodop Milletvekilinin Sertlik Siyaseti Batı Trakya’ya Ne kazandırdı?

Yeni Demokrasi Partisi Rodop Milletvekili Evripidis Stilianidis’in, Türkiye ile Libya arasında imzalanan deniz yetki alanları mutabakatına karşılık Yunanistan’ın belirli bir bölgede karasularını 12 deniz miline genişletmesini gündeme getirmesi, yalnızca dış politika tercihi olarak değerlendirilemez.

Bu çıkış, Atina’daki siyasi rekabeti, Yunanistan’ın Türkiye politikasındaki sertlik arayışını ve Rodop milletvekilinin Batı Trakya’daki siyasi geçmişini birlikte ele almayı gerektiriyor.

Yunanistan’da Türkiye ile ilişkiler söz konusu olduğunda, zaman zaman diplomatik diyaloğun yerini sert açıklamaların, karşılıklı meydan okumaların ve iç siyasete yönelik mesajların aldığı görülüyor. Son dönemde Türkiye ile Libya arasında imzalanan mutabakat üzerinden yeniden alevlenen tartışmalar da bu tablonun yeni bir örneğini oluşturuyor. Bu tartışmalara katılan isimlerden biri de Yeni Demokrasi Partisi Rodop Milletvekili ve eski Bakan Yardımcısı Evripidis Stilianidis oldu.

OPEN TV’de bir açık oturuma katılan Stilianidis, Türkiye ile Libya arasındaki mutabakatı hukuki açıdan geçersiz olarak nitelendirirken, Atina’nın önünde iki seçeneğin bulunduğunu savundu: Mısır ile Münhasır Ekonomik Bölge (MEB) sınırlandırmasının genişletilmesi ve Yunanistan’ın belirli bir bölgede karasularını 12 deniz miline çıkarması.

İlk bakışta ulusal hakların korunmasına yönelik bir öneri olarak sunulan bu açıklamalar, daha yakından incelendiğinde farklı siyasi ve diplomatik boyutları da beraberinde getiriyor. Çünkü mesele yalnızca Atina’nın hangi hukuki argümanları ileri süreceği değil, bu argümanların hangi siyasi anlayışla ve hangi sonuçlar gözetilerek gündeme getirildiğidir.

Hukuki iddia başka, siyasi ve diplomatik sonuç başka

Stilianidis, Türkiye-Libya mutabakatının uluslararası deniz hukuku bakımından herhangi bir dayanağının bulunmadığını savunuyor. Yunan milletvekiline göre, adaların deniz yetki alanları oluşturma hakkı ve uluslararası deniz hukukunun ilgili hükümleri dikkate alındığında, söz konusu mutabakatın hukuki geçerliliği bulunmuyor.

Stilianidis ayrıca konunun hukuki, siyasi ve diplomatik olmak üzere üç ayrı boyutta ele alınması gerektiğini belirtiyor. Bu ayrımın önemli olduğunu söylemek gerekiyor. Zira bir ülkenin hukuki tezlerinin varlığı ile bu tezlerin uluslararası alanda kabul görmesi, diplomatik sonuç üretmesi ve sahadaki gelişmeleri etkilemesi aynı şey değildir.

Ancak Stilianidis’in açıklamalarında dikkat çeken nokta, hukuki değerlendirmesinden hareketle Atina’ya daha ileri adımlar atmasını önermesidir. Mısır ile yeni bir deniz yetki alanı düzenlemesi yapılması ve karasularının 12 mile genişletilmesi, bu kapsamda gündeme getiriliyor.

Burada gözden kaçırılmaması gereken husus, 12 mil meselesinin yalnızca hukuki bir yetkinin ifade edilmesinden ibaret olmadığıdır. Böyle bir adımın uygulanacağı coğrafya, bölgesel dengeler, deniz ulaşımı, karşılıklı tepkiler ve diplomatik sonuçlar da değerlendirilmek zorundadır.

Nitekim Stilianidis de bu konuda ihtiyatlı bir ifade kullanarak kararın uygulanabilirliğini ve sonuçlarını değerlendirme sorumluluğunun yetkili makamlara ait olduğunu belirtiyor. Ona göre bir kararı almak başka, o kararı sahada savunabilmek başkadır.

Dolayısıyla milletvekilinin açıklaması, doğrudan ve koşulsuz bir uygulama çağrısından ziyade, 12 mil seçeneğinin Yunanistan’ın Türkiye-Libya mutabakatına verebileceği karşılıklar arasında değerlendirilmesi yönünde bir siyasi öneridir.

Miçotakis hükümetine karşı eski siyasi çizginin yükselen sesi mi?

Stilianidis’in çıkışını değerlendirirken Yunanistan iç siyasetindeki konumunu da dikkate almak gerekiyor.

Yeni Demokrasi Partisi içerisinde uzun yıllardır siyaset yapan, milletvekilliği ve Bakan Yardımcılığı görevlerinde bulunan Stilianidis, Yunanistan’ın geleneksel muhafazakâr siyasi çizgisinin temsilcilerinden biri olarak öne çıkıyor. Siyasi yaklaşımı, eski Başbakanlar Kostas Karamanlis ve Antonis Samaras dönemleriyle özdeşleşen ulusal politika anlayışıyla önemli ölçüde örtüşüyor.

Bu siyasi çizgide Türkiye ile ilişkilerde ulusal hakların vurgulanması, güvenlik kaygılarının öne çıkarılması ve Ankara karşısında daha sert bir tutum benimsenmesi belirgin bir yer tutuyor.

Bugün Başbakan Kiriakos Miçotakis hükümetinin Türkiye politikası tartışılırken, Yeni Demokrasi içerisindeki farklı yaklaşımların da zaman zaman görünür hâle geldiği biliniyor. Daha sert bir dış politika talep eden çevreler, hükümetin diplomatik temaslarını ve uzlaşma arayışlarını yeterince sonuç üretmeyen bir yaklaşım olarak değerlendirebiliyor.

Stilianidis’in 12 mil önerisi de bu siyasi iklim içerisinde ele alınmalı. Bu çıkışın doğrudan Miçotakis’e karşı bir hamle olduğu kesin biçimde söylenemese de hükümetin Türkiye politikasını daha kararlı adımlar atmaya çağıran bir baskı unsuru olarak okunması mümkün.

Buradaki temel soru şudur: Türkiye ile ilişkilerde daha sert bir tutum benimsemek, Yunanistan’ın çıkarlarını her koşulda güçlendirir mi? Yoksa iç siyasette güçlü görünen açıklamalar, diplomatik alanda yönetilmesi daha zor sonuçlar mı doğurur?

Bu soruların yanıtı, açıklamaların sertliğinden çok, önerilen adımların somut sonuçlarına bakılarak verilmelidir.

Rodop Milletvekili olarak Batı Trakya’ya ne verdi?

Stilianidis’in açıklamalarının Batı Trakya açısından değerlendirilmesi ise ayrı bir önem taşıyor. Çünkü kendisi yalnızca Atina’da ulusal dış politika üzerine görüş bildiren bir siyasetçi değil; aynı zamanda Rodop ilini temsil eden, Batı Trakya’nın siyasi ve toplumsal gerçeklerini yakından tanıması beklenen bir milletvekili.

Rodop ili, Türk Azınlığın yoğun biçimde yaşadığı, farklı toplumsal kesimlerin bir arada bulunduğu ve ekonomik kalkınmanın, eğitim imkânlarının, kamu hizmetlerinin ve toplumsal huzurun büyük önem taşıdığı bir bölge.

Bu nedenle Rodop milletvekilinin siyasi performansı yalnızca ulusal güvenlik ve dış politika açıklamaları üzerinden değil, temsil ettiği bölgeye sağladığı katkılar üzerinden de değerlendirilmelidir.

Stilianidis, bazı seçim dönemlerinde çoğunluk kesiminden aldığı desteğin yanı sıra Türk Azınlık seçmenlerinden de önemli ölçüde oy alarak parlamentoya girmeyi başardı. Bu durum, kendisine Rodop’un farklı toplumsal kesimlerinden gelen seçmenlerin beklentilerine cevap verme sorumluluğu yüklüyordu.

Ancak siyasi bir ismin seçimlerde farklı toplumsal kesimlerden oy alması, tek başına o kesimlerin haklarını, beklentilerini ve ihtiyaçlarını yeterince temsil ettiği anlamına gelmez. Asıl ölçüt, seçim sonrasında ortaya konulan çalışmalar, bölgesel kalkınmaya sağlanan katkılar ve toplumsal sorunların çözümü için gösterilen çabadır.

Stilianidis’in uzun siyasi geçmişine bu açıdan bakıldığında, Rodop’un hem çoğunluk hem de Türk Azınlık kesimleri için hangi somut kalkınma projelerini hayata geçirdiği, hangi yapısal sorunların çözümüne öncülük ettiği ve toplumsal eşitliğin güçlendirilmesine ne ölçüde katkı sunduğu soruları gündeme geliyor.

Bu soruların yanıtı, siyasi açıklamalardan veya seçim dönemlerindeki destekten bağımsız olarak, somut çalışmalar üzerinden verilmelidir. Rodop halkının beklentisi de yalnızca Atina’da ulusal meseleler üzerine konuşan bir milletvekili değil, bölgenin ekonomik ve toplumsal sorunlarını çözmek için sonuç üreten bir temsilcidir.

Batı Trakya’da sertlik siyaseti huzuru ve refahı güçlendirdi mi?

Batı Trakya gibi farklı toplumsal kesimlerin bir arada yaşadığı bölgelerde siyasetçinin sorumluluğu, yalnızca ulusal çıkarları savunduğunu açıklamakla sınırlı değildir. Aynı zamanda toplumsal dengeleri korumak, vatandaşların eşit haklardan yararlanmasını desteklemek ve farklı kimliklerin barış içerisinde bir arada yaşayabileceği bir ortamın güçlenmesine katkı sunmak da bu sorumluluğun parçasıdır.

Stilianidis’in siyasi yaklaşımı ise Türk Azınlığın beklentileri ve bölgesel toplumsal barış açısından eleştirel bir değerlendirmeyi hak ediyor. Onun izlediği çizginin Batı Trakya’da azınlık ile çoğunluk arasındaki güveni, ekonomik refahı ve toplumsal huzuru güçlendirdiğini söylemek kolay değil.

Elbette bir bölgedeki bütün sorunları tek bir siyasetçinin tutumuna bağlamak doğru olmaz. Batı Trakya’nın ekonomik ve toplumsal sorunları uzun yıllara yayılan politikalarla, kamu yatırımlarıyla ve merkezi yönetimin kararlarıyla yakından ilişkilidir. Ancak uzun yıllardır parlamentoda görev yapan bir milletvekilinin bu tablodaki sorumluluğu da göz ardı edilemez.

Buradaki mesele, bir siyasetçinin Türkiye karşısında sert açıklamalar yapıp yapmamasından daha geniştir. Asıl mesele, aynı siyasetçinin kendi seçim bölgesindeki insanların gündelik sorunları, eğitim ve kalkınma beklentileri, eşitlik talepleri ve toplumsal huzur konusunda nasıl bir tutum sergilediğidir.

Batı Trakya’da kalıcı güvenin yolu, yalnızca dış politikada sert görünmekten değil, içeride adaleti, eşitliği ve toplumsal dayanışmayı güçlendirmekten geçer.

Bu nedenle Stilianidis’in 12 mil önerisi tartışılırken, Rodop milletvekili olarak siyasi mirasının ve bölgeye yönelik çalışmalarının da aynı açıklıkla sorgulanması gerekir.

12 mil önerisi: Ulusal hakların savunulması mı, siyasi sertlik yarışı mı?

Yunanistan’ın karasularını 12 deniz miline genişletme meselesi, uluslararası hukuk ve Türkiye-Yunanistan ilişkileri bakımından son derece hassas bir konudur. Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi, kıyı devletlerine karasularını 12 deniz miline kadar belirleme hakkı tanıyor. Bununla birlikte, söz konusu hakkın belirli bir coğrafyada nasıl kullanılacağı, bölgenin özellikleri ve ortaya çıkabilecek sonuçlarla birlikte değerlendirilmelidir.

Stilianidis’in önerisinin Türkiye-Libya mutabakatına karşı bir seçenek olarak sunulması, Atina’da daha sert bir karşılık verilmesini isteyen siyasi yaklaşımın güç kazandığını gösteriyor.

Ancak burada iki ayrı konuyu birbirine karıştırmamak gerekiyor: Yunanistan’ın uluslararası hukuktan kaynaklanan haklarını savunması ile bu hakların kullanımını siyasi rekabetin ve karşılıklı meydan okumanın bir parçası hâline getirmesi aynı şey değildir.

Bir ülkenin haklarını koruması meşrudur. Fakat alınacak kararların zamanlaması, uygulanabilirliği ve muhtemel sonuçları konusunda dikkatli davranılması da aynı derecede önemlidir.

Stilianidis’in kendisinin de vurguladığı gibi, bir adımın atılmasına karar vermekle onu sahada savunmak arasında fark vardır. Bu yaklaşım, önerinin yalnızca siyasi bir slogan olarak ele alınmaması gerektiğini de ortaya koyuyor.

Türkiye ile Yunanistan arasında yaşanabilecek yeni bir gerilimin sonuçları ise yalnızca Atina ve Ankara ile sınırlı kalmayacaktır. Ege ve Doğu Akdeniz’deki gelişmeler, bölgesel istikrarı, ekonomik ilişkileri ve iki ülke arasındaki diplomatik temasları da etkileyebilir.

Bu nedenle 12 mil gibi kritik bir konunun, iç siyasette kimin daha sert konuştuğunu gösteren bir yarışa dönüştürülmesi yerine, hukuki, askerî, ekonomik ve diplomatik boyutlarıyla değerlendirilmesi gerekir.

Karamanlis ve Samaras çizgisiyle aynı noktada buluşmak ne anlama geliyor?

Yunanistan’da eski başbakanlar Karamanlis ve Samaras dönemlerinden gelen siyasi miras, Türkiye ile ilişkilerde farklı dönemlerde farklı yöntemler izlese de ulusal çıkarlar ve egemenlik hakları konusundaki hassasiyetin muhafazakâr siyasetin önemli unsurlarından biri olduğunu gösteriyor.

Stilianidis’in 12 mil önerisiyle bu siyasi çizgiyle aynı noktada buluşması, Atina’daki Türkiye tartışmalarının yalnızca mevcut hükümetin politikaları üzerinden yürütülmediğini de ortaya koyuyor.

Ancak burada önemli bir ayrım var: Ulusal çıkarların korunması konusunda siyasi partiler arasında görüş birliği oluşması başka, bu görüş birliğinin Türkiye ile ilişkilerde gerilimi artıran bir yaklaşım üzerinden şekillenmesi başkadır.

Miçotakis hükümetine yönelik eleştirilerin daha sert bir Türkiye politikasını teşvik etmesi, iç siyasette belirli çevreler açısından destek sağlayabilir. Buna karşılık böyle bir yaklaşımın Yunanistan’a uzun vadede ne kazandıracağı, yalnızca açıklamaların siyasi etkisiyle ölçülemez.

Diplomasi, sadece karşı tarafa sert mesajlar vermek değil, aynı zamanda ülkenin çıkarlarını en az maliyetle ve en kalıcı biçimde koruyacak yolları bulma sanatıdır.

Bu açıdan Stilianidis’in önerisi, Atina’nın Türkiye politikasında daha sert bir çizgi isteyen çevrelerin sesini yansıtıyor. Ancak bunun Yunanistan’ın ulusal çıkarlarına en uygun seçenek olup olmadığı, siyasi söylemden bağımsız biçimde tartışılmalıdır.

Sonuç: Atina’da 12 mil tartışması, Rodop’ta temsil ve sorumluluk meselesi

Evripidis Stilianidis’in Türkiye-Libya mutabakatına karşı 12 mil seçeneğini gündeme getirmesi, Yunanistan’ın dış politikasında önemli sonuçlar doğurabilecek bir tartışmayı yeniden alevlendiriyor. Ancak bu çıkışın değerlendirilmesi, yalnızca deniz yetki alanları ve uluslararası hukuk çerçevesiyle sınırlı kalmamalıdır.

Stilianidis’in uzun yıllara yayılan siyasi geçmişi, Yeni Demokrasi içerisindeki konumu ve Rodop milletvekili olarak üstlendiği temsil sorumluluğu da dikkate alınmalıdır.

Çünkü bir siyasetçinin başarısı, yalnızca ülkesinin başka bir ülkeye karşı ne kadar sert bir tutum benimsemesini istediğiyle ölçülemez. Temsil ettiği insanların yaşam koşullarını iyileştirmesi, bölgesinin kalkınmasına katkıda bulunması ve farklı toplumsal kesimler arasında güvenin güçlenmesine yardımcı olması da siyasi başarının temel ölçütleri arasındadır.

Batı Trakya açısından bakıldığında, yıllardır parlamentoda bulunan bir milletvekilinin bölgeye yönelik somut katkılarının sorgulanması son derece doğaldır. Rodop’un çoğunluk ve Türk Azınlık kesimleri, seçim dönemlerinde verilen desteklerin ötesinde, günlük yaşamlarına dokunan politikalar ve kalıcı çözümler beklemektedir.

Bugün asıl soru, Stilianidis’in Miçotakis hükümetine 12 mil konusunda ne kadar baskı yaptığı değil; yıllardır temsil ettiği Rodop’a, bölgenin bütün insanlarına ve Batı Trakya’da toplumsal barışın güçlenmesine ne kazandırdığıdır.

Türkiye ile Yunanistan arasındaki ilişkilerde sertlik üzerinden siyasi kazanç aramak mümkün olabilir. Fakat uzun vadeli istikrar, bölgesel huzur ve halkların refahı açısından belirleyici olan, gerilimi yükselten açıklamaların ötesine geçerek kalıcı ve gerçekçi çözümler üretebilmektir.

Batı Trakya’nın ihtiyacı da tam olarak budur: Atina’da daha yüksek sesle konuşan siyasetçilerden önce, bölgenin sorunlarını gerçekten sahiplenen, eşitliği gözeten ve toplumsal barışa somut katkı sunan temsilciler.