Kablo Krizinde Dikkat Çeken Sözler: “İki Kez Geri Adım Attık”

Yunanistan ile Güney Kıbrıs arasındaki elektrik bağlantısını sağlayacak kablo projesi, bir kez daha Türkiye-Yunanistan ilişkilerinin gündeminde.

Türkiye ile Yunanistan arasında Doğu Akdeniz’de birçok kez gerilime neden olan Yunanistan-Güney Kıbrıs elektrik bağlantısı projesi yeniden gündemde. Yunanistan’da iktidardaki Yeni Demokrasi Partisi milletvekili ve Uluslararası Hukuk Profesörü Angelos Sirigos’un 2024’te yaşanan iki olaya ilişkin “İki olayda da geri adım attık” sözleri dikkat çekti. Sirigos’un açıklamalarının Türkiye’ye doğrudan bir mesaj içerip içermediği bilinmezken, Atina’nın geçmişteki tutumuna ilişkin önemli değerlendirmeler içermesi dikkat çekiyor.

Proje kapsamında deniz tabanında yürütülen araştırmalar sırasında 2024 yılında yaşanan ve Türkiye ile Yunanistan arasında gerilime neden olan gelişmeler, bu kez Yunanistan’da iktidardaki Yeni Demokrasi Partisi milletvekili ve Uluslararası Hukuk Profesörü Angelos Sirigos’un açıklamalarıyla yeniden gündeme geldi.

Sirigos, ERTnews’e yaptığı açıklamada, 2024 yılında kablonun güzergâhının belirlenmesine yönelik deniz tabanı araştırmaları sırasında Türk savaş gemilerinin bölgeye gelmesini değerlendirdi.

Sirigos, iki ayrı olayda Yunanistan’ın araştırmalara devam etmediğini belirterek, dikkat çeken şu ifadeyi kullandı:

“Her iki olayda da geri adım attık. Deniz tabanı araştırmalarına devam etmedik.”

Gazetecinin “Geri adım attık mı?” şeklindeki sorusunu da doğrulayan Sirigos, o dönemde Yunan tarafının yaşanan gerilimi diyalog ve Uluslararası Hukuk üzerinden yönetmeyi tercih ettiğini söyledi.

2024’te iki ayrı gerilim yaşandı

Yunan milletvekilinin sözleri, özellikle 2024 yılında yaşanan iki ayrı olayı yeniden gündeme taşıdı.

İlk olay Temmuz 2024’te meydana geldi. Türk savaş gemilerinin araştırmaların yürütüldüğü bölgeye hareket etmesi üzerine bölgede gerilim yaşandı.

Benzer bir durum Kasım 2024’te yeniden ortaya çıktı ve Türk donanmasına ait unsurların bölgeye gelmesiyle elektrik bağlantısı projesi kapsamındaki çalışmalar yeniden Türkiye-Yunanistan ilişkilerinin merkezine oturdu.

Sirigos’un anlatımına göre Atina, her iki olayda da deniz tabanı araştırmalarını sürdürmek yerine çalışmalarına ara verdi.

Ancak dönemin Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgos Gerapetritis, özellikle Kaşos çevresinde yaşanan olay sonrasında Yunanistan’ın geri adım attığı yorumunu kabul etmemiş ve araştırmaların hedeflerine ulaşıldığını savunmuştu.

Bu nedenle Sirigos’un bugün yaptığı değerlendirme, Atina’nın 2024’teki tutumuna ilişkin Yunanistan içindeki tartışmayı da yeniden gündeme taşıyor.

“Geri adım dönemi sona erdi” mesajı

Sirigos’un açıklamalarındaki bir diğer dikkat çekici nokta ise bundan sonraki sürece ilişkin değerlendirmeleri oldu.

Yunan milletvekili, 2024’te yaşanan iki olayın ardından Atina’nın aynı yöntemle hareket edemeyeceği sonucuna vardığını savundu.

Sirigos’a göre Yunanistan, elektrik bağlantısı projesini yeniden ilerletmeye ve kablonun döşenmesi sürecini başlatmaya hazırlanıyor. Atina’nın bu süreçte Türkiye’den izin alınması gerektiği yönündeki yaklaşımı kabul etmediği de vurgulanıyor.

Bu açıklamalar, Türkiye ile Yunanistan arasında son yıllarda birçok kez gerilime neden olan deniz yetki alanları, kıta sahanlığı ve deniz tabanı araştırmaları tartışmasının yeniden gündeme geleceğine işaret ediyor.

Asıl mesele deniz

Sirigos’un açıklamalarında dikkat çeken bir diğer unsur ise konunun hukuki boyutu oldu.

Uluslararası Hukuk Profesörü olan Sirigos, karasularındaki egemenlik ile kıta sahanlığından kaynaklanan hakların birbirinden farklı olduğunu belirtti.

Bu ayrım, deniz tabanında gerçekleştirilen araştırmalar ve denizaltı kablolarının döşenmesi açısından önem taşıyor.

Yunanistan, deniz tabanı araştırmaları ve kablo döşeme çalışmalarının Uluslararası Hukuk çerçevesinde gerçekleştirilebileceğini savunuyor. Türkiye ise Doğu Akdeniz ve Ege’deki deniz yetki alanlarına ilişkin farklı bir hukuki yaklaşım ortaya koyuyor.

Dolayısıyla elektrik bağlantısı projesi yalnızca enerji alanındaki teknik bir proje olmaktan çıkıp, iki ülke arasındaki deniz yetki alanları tartışmasının da bir parçası haline geliyor.

Türkiye’ye mesaj mı?

Sirigos’un açıklamalarının Türkiye’ye doğrudan bir mesaj içerip içermediği bilinmiyor.

Ancak iktidardaki Yeni Demokrasi Partisi’nin milletvekili olan Sirigos’un, Türkiye ile Yunanistan arasında daha önce krizlere yol açmış iki olayı “geri adım” ifadesiyle tanımlaması dikkat çekiyor.

Özellikle “iki olayda da geri adım attık” sözlerinin, Atina’nın 2024’teki tutumuna ilişkin oldukça açık bir değerlendirme içermesi, açıklamayı daha da önemli hale getiriyor.

Öte yandan Sirigos’un bundan sonraki dönemde kablonun döşenmesi konusunda Yunanistan’ın ilerlemesi gerektiğini vurgulaması, Atina’nın aynı konuda yeni bir yaklaşım geliştirmeye çalıştığı şeklinde değerlendirilebilir.

Kablo yeniden gündemde

Yunanistan-Güney Kıbrıs elektrik bağlantısı projesi, Yunanistan, Güney Kıbrıs ve daha sonraki aşamada İsrail’in elektrik şebekelerinin birbirine bağlanmasını hedefleyen geniş kapsamlı bir enerji projesi olarak öne çıkıyor.

Projenin deniz tabanı araştırmaları ve kablonun güzergâhının belirlenmesi aşamasında Türkiye ile Yunanistan arasında daha önce yaşanan gerilimler nedeniyle, yeniden başlatılması yalnızca teknik bir mesele olarak görülmüyor.

Ağustos 2026’da Yunanistan basını, projenin yeniden başlatılması için görüşmelerin hızlandığını ve önceliğin kablonun güzergâhının belirlenmesini sağlayacak deniz tabanı araştırmalarının yeniden başlamasına verildiğini bildirmişti.

Şimdi ise 2024’te yaşananların ardından Atina’nın yeniden aynı sürece dönüp dönmeyeceği merak ediliyor.

Sirigos’un “İki olayda da geri adım attık” sözleri de tam bu noktada önem kazanıyor.

Türkiye ile Yunanistan arasında uzun süre gündemde kalan ve iki ülke arasında çeşitli krizlere neden olan kablo projesi yeniden sahneye çıkarken, bundan sonraki süreç Atina’nın hem projeyi ilerletme iradesini hem de Ankara ile mevcut diyalog kanallarını aynı anda nasıl yöneteceğini gösterecek.