AKPM, Yunanistan Raporunu Bugün Oylayacak, Türk Azınlığı Da İlgilendiriyor

Batı Trakya Türk Azınlığının dernekleşme özgürlüğü ve AİHM kararları raporda yer alıyor.

Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi (AKPM), Yunanistan’ın Avrupa Konseyi üyelik yükümlülüklerine ilişkin hazırlanan raporu bugün Genel Kurulda görüşecek ve ardından taslak kararı oylayacak. Raporda, Batı Trakya Türk Azınlığını doğrudan ilgilendiren dernekleşme özgürlüğü, derneklerin tescili ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarının uygulanması konularına dikkat çekiliyor.

AKPM İzleme Komisyonu tarafından hazırlanan 10 Eylül 2026 tarihli 16470 sayılı rapor, raportörler Laura Castel ve Miapetra Kumpula-Natri tarafından kaleme alındı. Raporda Yunanistan’ın demokrasi, hukuk devleti ve insan hakları alanındaki Avrupa Konseyi üyelik yükümlülükleri ele alınırken, azınlık hakları ve AİHM kararlarının uygulanması da ayrı başlıklar altında inceleniyor.

“Batı Trakya Türkleri” adını taşıyan dernekler

Raporda, Yunanistan’ın Avrupa Bölgesel veya Azınlık Dilleri Şartı ile Ulusal Azınlıkların Korunmasına İlişkin Çerçeve Sözleşmeyi henüz onaylamadığı belirtiliyor.

Yunan makamlarının söz konusu iki sözleşmeyi onaylama yönünde bir niyetinin bulunmadığı aktarılırken, bu tutumun Lozan Antlaşması’nın Trakya’daki Müslüman azınlığa ilişkin oluşturduğu hukuki çerçeve ile bireysel kimlik belirleme ve dernekleşme özgürlüğüne ilişkin Yunan hukukundaki düzenlemelere dayandırıldığı ifade ediliyor.

Raporda özellikle, kendilerini “Makedonlar” ve “Batı Trakya Türkleri” olarak tanımlayan topluluklara yönelik uygulamalara dikkat çekiliyor.

Bu ifadeleri dernek adlarında kullanan kuruluşların idari kayıtlarının reddedilebildiği veya mevcut derneklerin feshedilebildiği kaydediliyor.

Raporda ayrıca Yunan makamlarının, Lozan Antlaşması çerçevesinde Batı Trakya Türklerini “Yunanistan’daki Müslüman azınlığın” bir parçası olarak değerlendirdiği belirtiliyor.

AİHM kararları için “tam ve etkili uygulama” vurgusu

Raporda Batı Trakya Türk Azınlığını ilgilendiren en önemli başlıklardan biri de AİHM kararlarının uygulanması olarak öne çıkıyor.

AKPM raportörleri, Yunanistan aleyhine verilen ve halen Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin denetiminde bulunan çok sayıda karar bulunduğuna dikkat çekiyor.

Bu kararlar arasında Batı Trakya’daki Türk Azınlığa ait derneklerle ilgili davalar da bulunuyor.

Raporda, bazı derneklerin kamu düzenine tehdit oluşturdukları gerekçesiyle tescil edilmemesi veya feshedilmesinin AİHM önüne taşındığı belirtiliyor. Mahkemenin bazı kararlarında ise söz konusu derneklerin şiddet, demokratik olmayan veya anayasa karşıtı yöntemleri savunmadıkları halde uygulanan işlemlerin orantısız bulunduğu ifade ediliyor.

AKPM raporunda, Yunanistan’ın AİHM kararlarını uygulama konusunda halen çözülmesi gereken sorunları bulunduğu belirtilirken, başvurucuların kararların uygulanmaması veya yetersiz uygulanması durumunda Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesine başvurmak zorunda kalabildiği de kaydediliyor.

Yunanistan’a azınlık sözleşmeleri çağrısı

Raporda ayrıca Yunanistan’ın, daha önce AKPM tarafından yapılan çağrılara rağmen Avrupa Bölgesel veya Azınlık Dilleri Şartı ile Ulusal Azınlıkların Korunmasına İlişkin Çerçeve Sözleşmeyi onaylamadığı hatırlatılıyor.

AKPM’nin önceki kararlarında da Yunanistan’a söz konusu sözleşmeleri onaylama ve azınlıkların haklarının güçlendirilmesi yönünde çağrılar yapıldığı belirtiliyor. Raporda, Yunanistan’ın ayrıca Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 12 No’lu Protokolünü henüz onaylamadığı da kaydediliyor.

Rapor sadece azınlık haklarını değil, hukuk devletini de inceliyor

AKPM’nin Yunanistan raporu yalnızca azınlık haklarıyla sınırlı değil. Raporda yargının işleyişi, yolsuzlukla mücadele, basın özgürlüğü, göç politikası, gözaltı ve cezaevi koşulları, sivil toplumun durumu ve AİHM kararlarının uygulanması gibi çok sayıda başlık değerlendiriliyor.

Raportörler Laura Castel ve Miapetra Kumpula-Natri, Nisan 2026’da Atina’da gerçekleştirdikleri inceleme ziyareti sırasında hükümet ve parlamento temsilcilerinin yanı sıra siyasi partiler, bağımsız kurumlar ve sivil toplum kuruluşlarıyla görüşmüştü. Görüşmelerde hukuk devleti, demokrasi, insan hakları, etnik azınlıkların hakları ve AİHM kararlarının uygulanması da ele alınmıştı.

Bugün görüşülüp oylanacak

AKPM’nin 2026 sonbahar oturum takvimine göre 16470 sayılı “Yunanistan’ın Avrupa Konseyi üyelik yükümlülüklerine uyması” başlıklı rapor bugün, 29 Eylül Salı günü Genel Kurul gündeminde bulunuyor.

Raportörler Laura Castel ve Miapetra Kumpula-Natri’nin sunacağı raporun görüşülmesinin ardından taslak karar için oylama yapılması öngörülüyor.

Kabul edilmesi halinde ne anlama gelecek?

Taslak kararın kabul edilmesi halinde AKPM, raporda yer alan değerlendirme ve çağrıları kendi kararı olarak benimsemiş olacak.

Bu durum, Batı Trakya Türk Azınlığının dernekleşme özgürlüğüyle ilgili sorunların ve özellikle AİHM kararlarının uygulanmasının Avrupa Konseyi’nin siyasi denetim mekanizmaları içerisindeki görünürlüğünü artıracak.

Ancak kararın kabul edilmesi, Batı Trakya’daki derneklerin otomatik olarak tescil edilmesi veya tanınması anlamına gelmeyecek.

Buna karşılık Yunanistan’ın, dernekleşme özgürlüğü alanındaki uygulamalarını AİHM içtihadı doğrultusunda gözden geçirmesi yönündeki siyasi çağrı güçlenmiş olacak. Özellikle AİHM kararlarının uygulanması konusunda Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin yürüttüğü denetim süreci açısından da kararın siyasi ağırlığı bulunacak.

Böylece bugün Strasbourg’da yapılacak oylama, Batı Trakya Türk Azınlığının yıllardır gündeme getirdiği dernekleşme özgürlüğü ve AİHM kararlarının uygulanması konularının Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi tarafından hangi çerçevede ele alınacağının belirlenmesi açısından önem taşıyacak.