Atina Ümitlerini ve Beklentilerini Her Konuda Rubio’ya Bağladı!

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun Atina ziyareti, Yunanistan ile ABD arasındaki savunma iş birliğinin yanı sıra F-35 savaş uçaklarının silahlandırılması, Stryker zırhlı araçları ve yeni askeri anlaşmalar açısından kritik bir döneme denk geliyor.

Atina, Washington’dan gelecek mesajlara odaklanırken, iki ülke arasındaki 6. Stratejik Diyalog kapsamında güvenlikten enerjiye, savunmadan ticaret ve teknolojiye kadar çok sayıda başlık masaya yatırılacak.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, ABD heyetine başkanlık edeceği 6. Yunanistan-ABD Stratejik Diyaloğu için bu akşam Atina’ya geliyor. Rubio, ziyaret öncesinde Yunanistan’ı ABD açısından “çok önemli bir müttefik” olarak nitelendirirken, iki ülke arasındaki ilişkilerin yalnızca askeri alanda değil, ekonomik alanda da güçlü olduğunu vurguladı.

Rubio’nun Atina ziyareti, Yunanistan açısından son derece kritik bir döneme denk geliyor. Atina, Washington ile savunma iş birliğinin daha da derinleştirilmesini isterken, özellikle F-35 savaş uçaklarının silahlandırılması, Stryker zırhlı araçlarının temini, uzun vadeli savunma desteği ve yeni askeri iş birliği anlaşmaları konusunda ABD’den gelecek mesajları yakından takip ediyor.

Gündemin merkezinde savunma var

Rubio’nun temaslarının ana bölümünün 7 Ekim Çarşamba günü gerçekleştirilmesi bekleniyor. ABD Dışişleri Bakanı, Yunanistan Dışişleri Bakanı Giorgos Gerapetritis ile Dışişleri Bakanlığında bir araya gelecek. Görüşmenin ardından ortak basın açıklaması yapılacak ve saat 10.00’da 6. Stratejik Diyalog toplantısının resmi açılışı gerçekleştirilecek.

Toplantının ilk genel oturumunda, artan jeopolitik istikrarsızlık ortamında bölgesel ve uluslararası gelişmeler ele alınacak.

Ardından güvenlik, savunma, enerji, denizcilik, teknoloji, ticaret ve yatırımlar ile iki ülke halkları arasındaki ilişkilerin güçlendirilmesi gibi başlıklarda çalışma oturumları düzenlenecek.

Ancak Atina açısından görüşmelerin en kritik başlığını yine savunma ve güvenlik iş birliği oluşturuyor.

Yunanistan, ABD ile savunma alanındaki ilişkilerini son yıllarda önemli ölçüde genişletirken, Washington’dan daha fazla askeri destek ve gelişmiş silah sistemi sağlamayı hedefliyor.

Atina’nın gözü F-35’lerin silahlarında

Washington ile Atina arasındaki son dönemdeki müzakere trafiğinin en önemli başlıklarından biri, Yunanistan’ın satın alacağı F-35 savaş uçaklarının hangi mühimmatlarla donatılacağı.

Yunanistan’ın F-35’ler için ABD’den talep ettiği sistemler arasında AIM-9X Block II ve AIM-120D AMRAAM hava-hava füzeleri bulunuyor. Atina ayrıca F-35 platformuyla uyumlu ve halihazırda sertifikalandırılmış çeşitli mühimmatları da talep ediyor.

Yunan tarafında özellikle AIM-120D füzelerinin temin edilebileceği konusunda iyimserlik bulunduğu belirtiliyor. Atina, bu füzelerin kabiliyetlerini Avrupa yapımı Meteor hava-hava füzeleriyle karşılaştırıyor.

Yunanistan bununla da yetinmeyerek, bugüne kadar ABD’nin ihracatına daha mesafeli yaklaştığı bazı gelişmiş sistemleri de talep ediyor. Bunların başında AGM-158 JASSM-ER uzun menzilli seyir füzesi geliyor.

Söz konusu silah sistemlerinin tamamı için Yunanistan’ın ayırdığı bütçenin 1 milyar Euro’nun biraz altında olduğu belirtiliyor. Nihai maliyetin ise satın alınacak mühimmatların türüne ve miktarına göre şekillenmesi bekleniyor.

Stryker beklentisi

Atina’nın Washington’dan beklentileri yalnızca F-35 mühimmatlarıyla sınırlı değil.

Yunanistan, ABD Savunma Bakanlığı’nın müttefik ülkelere fazla savunma malzemelerinin devredilmesini sağlayan EDA mekanizması kapsamında Stryker tipi tekerlekli zırhlı personel taşıyıcılarla da ilgileniyor.

Yunan tarafı, daha önce Washington’dan gelen savunma tekliflerinde yaşandığı öne sürülen durumun tekrarlanmasını istemiyor. Atina, ihtiyacı olmayan sistemler yerine kendi savunma planlamasına uygun silah ve ekipmanların sağlanmasını talep ediyor.

Bu nedenle Rubio’nun ziyareti sırasında savunma alanında yapılacak görüşmelerin, Yunanistan’ın önümüzdeki dönemdeki silahlanma planları açısından belirleyici olması bekleniyor.

F-35’lerin bakım ve lojistik desteği de masada

Müzakerelerde yalnızca yeni silah sistemlerinin satın alınması değil, F-35 filosunun uzun vadeli bakım, lojistik ve teknik desteği de gündeme gelecek.

Atina, savaş uçaklarının yüksek kullanılabilirlik oranına ulaşabilmesi için hem ana platformların hem de kullanılacak mühimmat ve diğer sistemlerin sürdürülebilirliğini güvence altına almak istiyor.

Yunanistan’ın 20 adet daha F-35 satın alma opsiyonunu ise 2030’dan önce kullanmasının beklenmediği belirtiliyor. Atina’nın bu konuda yeni mali kaynakların oluşturulacağı dönemi bekleyeceği ifade ediliyor.

Öte yandan Yunanistan’ın F-16 filosundaki modernizasyon çalışmaları da devam ediyor. F-16’ların Viper seviyesine yükseltilmesi programının 2027 sonuna kadar tamamlanması, ardından 2028 yılında 37 adet F-16 Block 50’nin modernizasyon kapsamına alınması planlanıyor.

Türkiye faktörü Atina’nın hesabında

Rubio’nun Atina ziyareti, Türkiye-Yunanistan ilişkilerinin yeniden hassas başlıkların öne çıktığı bir dönemde gerçekleşiyor.

Yunan basınındaki değerlendirmelere göre, Yunanistan-Kıbrıs elektrik bağlantısı projesi Great Sea Interconnector kapsamında deniz tabanındaki araştırmaların yeniden başlatılması planı, Türkiye’nin “Mavi Vatan” yasa tasarısını gündemine alma ihtimali ve Atina’nın İsrail ile ilişkilerinin Ankara’da yarattığı rahatsızlık, mevcut dönemin dikkat çeken başlıkları arasında bulunuyor.

Atina ayrıca ABD Başkanı Donald Trump’ın Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ilişkilerini de yakından takip ediyor.

Bu nedenle Rubio’nun ziyareti, yalnızca ABD-Yunanistan ilişkilerinin geleceği açısından değil, Washington’ın Doğu Akdeniz ve Türkiye-Yunanistan dengelerine ilişkin yaklaşımını anlamak bakımından da Yunanistan için önem taşıyor.

ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance’in 2027 yılında Yunanistan’ı ziyaret etmesinin planlanması da Atina’da Washington’ın Yunanistan’a yönelik ilgisinin bir başka göstergesi olarak değerlendiriliyor.

Üç yeni anlaşma imzalanacak

Stratejik Diyalog kapsamında üç ayrı anlaşma ve iş birliği metninin imzalanması planlanıyor.

Bunlardan ilki, 15. yüzyıla kadar uzanan arkeolojik ve etnolojik materyallerin bazı kategorilerine yönelik ithalat kısıtlamalarının uygulanması konusunda mevcut Mutabakat Zaptı’nın yenilenmesi olacak.

İkinci önemli metin, Yunanistan Silahlı Kuvvetleri ile Florida Ulusal Muhafızları arasındaki iş birliğine ilişkin Niyet Mektubu olacak.

Söz konusu anlaşma, Rubio açısından da ayrı bir anlam taşıyor. ABD Dışişleri Bakanı, Washington’a geçmeden önce Florida eyaletinden senatör olarak görev yapmıştı.

Üçüncü anlaşma ise denizcilik alanında imzalanacak. Yunanistan ve ABD, 1978 tarihli Uluslararası STCW Sözleşmesi kapsamında denizcilerin yeterlilik belgelerinin karşılıklı tanınmasına ilişkin bir Mutabakat Zaptı imzalayacak. Anlaşmayla denizcilerin istihdamının kolaylaştırılması ve iki ülke arasındaki denizcilik ilişkilerinin güçlendirilmesi hedefleniyor.

Enerji, teknoloji ve yatırımlar da gündemde

Stratejik Diyalog yalnızca askeri konularla sınırlı kalmayacak.

İki ülke heyetleri arasında enerji, altyapı, dijital teknoloji, ticaret ve yatırımların yanı sıra bölgesel güvenlik konuları da ele alınacak.

Yunanistan, Washington karşısında kendisini Güneydoğu Avrupa ve Doğu Akdeniz’de istikrarlı ve güvenilir bir stratejik ortak olarak konumlandırmaya çalışıyor.

2018 yılında başlatılan Stratejik Diyalog, iki ülke arasındaki iş birliğinin izlenmesi ve geliştirilmesi açısından temel kurumsal mekanizma niteliğini taşıyor. 5. tur görüşmeleri Şubat 2024’te Washington’da gerçekleştirilmişti.

Son yıllarda Yunanistan-ABD iş birliği savunmanın yanı sıra enerji, altyapı ve dijital teknoloji alanlarına da genişledi. Yunanistan’ın 2024 yılında Artemis Accords’a, 2026 yılında ise yüksek teknoloji ve yapay zeka altyapılarına yönelik yatırımların koordinasyonunu amaçlayan Pax Silica girişimine katılması, bu genişlemenin öne çıkan örnekleri arasında gösteriliyor.

Rubio’nun “ağır” gündemi

Rubio’nun Atina ziyareti, ABD’nin Atina Büyükelçisi Kimberly Guilfoyle hakkında Wall Street Journal’da yayımlanan haberlerin hemen ardından gerçekleşiyor.

Ziyaretin bu gelişmelerin ardından kesinleşmesi, Rubio’nun Atina’daki temaslarında Guilfoyle’a destek mesajı vermek istediği şeklinde yorumlanıyor.

Öte yandan Rubio’nun Avrupa turunda iki gece konaklayacağı tek ülkenin Yunanistan olması da Atina’da dikkat çekilen ayrıntılar arasında.

ABD Dışişleri Bakanı’nın İzlanda’nın başkenti Reykjavik’in ardından Atina’ya gelmesi, dönüş yolunda ise Portekiz’e geçmesi bekleniyor.

Rubio, Yunanistan ve Portekiz’i ABD açısından güçlü müttefikler olarak tanımlarken, Atina için Yunanistan’daki Amerikan askeri varlığının yanı sıra ekonomik ilişkilerin de önemli olduğuna dikkat çekti.

Atina şimdi Washington’dan gelecek mesajı bekliyor

Rubio’nun ziyareti, Yunanistan açısından diplomatik bir temasın ötesine geçmiş durumda.

Atina, Washington ile ilişkilerini savunma, enerji, teknoloji ve yatırım alanlarında daha da ileri taşımak isterken, özellikle F-35’lerin hangi silahlarla donatılacağı, AIM-120D ve AIM-9X füzelerinin temini, JASSM-ER talebi, Stryker zırhlı araçları ve uzun vadeli savunma desteği konusunda ABD’den gelecek mesajlara odaklanmış durumda.

Bu nedenle Rubio’nun Atina temaslarının sonunda ortaya çıkacak tablo, yalnızca iki ülke arasındaki savunma ilişkilerinin değil, Yunanistan’ın önümüzdeki yıllardaki askeri planlamasının ve Doğu Akdeniz’deki stratejik konumlanmasının da önemli göstergelerinden biri olacak.

Atina’nın beklentisi açık: Washington’dan güçlü bir savunma ve güvenlik mesajı almak.

Şimdi gözler Rubio’nun Atina temaslarında.