İmzalar Atıldı, Dedeağaç Gelişmelerin Merkezinde

Doğal Gaz İletim Sistemi İşletmecileri (TSO’lar) DESFA (Yunanistan), Bulgartransgaz EAD (Bulgaristan), Transgaz SA (Romanya), Vestmoldtransgaz SRL (Moldova Cumhuriyeti) ve Ukrayna Gaz TSO’su (Ukrayna), Yunanistan-Bulgaristan Enterkonnektör Boru Hattı’nın (ICGB) bağımsız işletmecisi ICGB AD ile birlikte, ulusal enerji düzenleyici makamlara ortak bir mektup imzalayarak, Route 2 ve Route 3 adlı iki yeni sınır ötesi kapasite ürününün başlatılması için onay talebinde bulundu.

Bu girişim, Avrupa’nın enerji bağımsızlığını ve Dikey Gaz Koridoru boyunca ara bağlantıyı güçlendirmek için atılmış bir başka önemli adımdır.

Ortak mektup, 6–7 Kasım tarihlerinde Atina’da düzenlenen Transatlantik Enerji İşbirliği (P-TEC) Bakanlar Toplantısı sırasında, ABD Enerji Bakanı Chris Wright, ABD İçişleri Bakanı Doug Burgum, üst düzey ABD hükümet yetkilileri ve Yunanistan Enerji Bakanı Stavros Papastavru, Bulgaristan Enerji Bakanı Zhecho Stankov, Moldova Cumhuriyeti Enerji Bakanı Dorin Junghietu, Ukrayna Enerji Bakanı Svitlana Grynchuk ve Romanya Başbakan Yardımcısı Cătălin Predoiu’nun huzurunda imzalandı.

Kapasite Ürünleri ve İndirimler

İşletmeciler (TSO’lar), ulusal düzenleyici makamlardan Route 2 ve Route 3 ürünlerinin Nisan 2026’ya kadar kullanılabilir hale gelmesi ve Route 1, Route 2 ve Route 3 özel kapasite ürünlerinin rekabetçi açık artırmalarda eş zamanlı olarak sunulabilmesi için onay talep ediyor.

Tüm katılımcı İşletmeciler, piyasanın yeni kapasite kullanımını teşvik etmek ve farklılaştırılmış doğal gaz akışlarını kolaylaştırmak amacıyla, kendi ara bağlantı noktalarında %25’ten %50’ye varan önemli indirimler uygulamayı kabul etti. Koordineli tarife indirimleri ve çoklu rota seçeneklerinin mevcudiyeti, olası aksaklıkları azaltmaya katkıda bulunacak, Ukrayna’ya kesintisiz teslimatı destekleyecek ve bölge genelinde mevcut altyapının en iyi şekilde kullanılmasını sağlayacaktır.

İşletmeciler, Avrupa Komisyonu tarafından belirtildiği gibi, Dikey Koridor’un bir parçası olan Trans-Balkan boru hattının, AB’nin doğal gaz iletimini çeşitlendirme ve Rus gazına olan bağımlılığı aşamalı olarak azaltma stratejisinin kilit bir unsuru olduğunun altını çiziyor. Route 2 ve Route 3’ün kullanıma sunulmasının onaylanması, LNG ve Hazar gazından yararlanarak uzun vadeli arz güvenliğini ve pazar entegrasyonunu güçlendirdiği için bu stratejiyle doğrudan uyumludur.

Route 2 ve Route 3 Güzergahları

Route 2 ürünü: DESFA ağındaki Amfitriti ara bağlantı noktasından başlar, Yunanistan-Bulgaristan enterkonnektör boru hattını (ICGB) geçer ve Trans-Balkan Koridoru üzerinden devam eder.

Route 3 ürünü: ICGB’nin TAP ile ara bağlantı noktasından başlar ve aynı güzergahı izler.

Bu ek ürünlerin hızlı bir şekilde onaylanması, LNG’nin Yunan terminalleri aracılığıyla Ukrayna’ya ulaşma potansiyelini önemli ölçüde artıracak, enerji güvenliğini güçlendirecek ve tedarikçilerin ihtiyaçlarına göre en uygun tedarik yollarını seçmelerine olanak tanıyacaktır.

Yöneticilerin Açıklamaları

DESFA CEO’su, Maria Rita Galli:

“Bugünkü girişim, Güneydoğu ve Orta Avrupa’da enerji güvenliğini ve bölgesel işbirliğini güçlendirmeye yönelik bir başka önemli ve esaslı adımı temsil ediyor. Route 2 ve Route 3 ürünlerini teşvik ederek, hem Revithoussa terminali hem de Dedeağaç FSRU’su dahil olmak üzere Yunanistan’ın LNG altyapılarının potansiyelini tam olarak kullanıyoruz ve ülkenin Avrupa’da kilit bir enerji kapısı olarak konumunu daha da sağlamlaştırıyoruz. DESFA ve Dikey Koridor aracılığıyla Yunanistan, Güney’den Kuzey’e esnek doğal gaz akışlarını mümkün kılıyor ve Ukrayna dahil olmak üzere daha geniş bölge için çeşitlendirilmiş enerji kaynaklarına güvenilir erişim sağlıyor.”

ICGB İcra Direktörleri, Teodora Georgieva ve George Satlas:

“Yunanistan-Bulgaristan boru hattı, piyasayı dönüştürebilecek yeni esnek olanaklar sunan bu yeni rotaların merkezinde yer alıyor. Route 2 ve Route 3 aracılığıyla ICGB, İşletmeci ortaklarının yanında kararlılıkla durarak Güney’den Kuzey’e enerji bağlantısını daha da güçlendiriyor. Ortak çabalarımız, Avrupa için daha fazla enerji bağımsızlığına yönelik somut bir adımı temsil ediyor, LNG ve Hazar kaynaklarından çeşitlendirilmiş, güvenilir ve rekabetçi doğal gaza erişim sağlıyor.”

Bulgartransgaz İcra Direktörü, Vladimir Malinov:

“Bulgaristan Gaz İletim Sistemi İşletmecisi, Amerika Birleşik Devletleri gibi güvenilir kaynaklardan Ukrayna’ya doğal gaz taşınması için rota ürünlerinin daha da geliştirilmesi ve uzun vadeli uygulanması konusunda ortaklarıyla işbirliği yapmaya devam edecektir. Ukrayna halkına dayanışma ruhuyla tasarlanan üç yeni ürün, enerji güvenliğini artırmak ve Güneydoğu Avrupa ülkeleri için rekabetçi fiyatlarla uygun maliyetli enerji tedarikini sağlamak için somut ve halihazırda işleyen bir önlemdir. Aynı zamanda, Route 1, 2 ve 3 ürünleri, Rus doğal gazının tamamen yasaklanmasından sonra altyapının güvenilir doğal gaz tedarikine erişimini sağlamak için gerekli kapasiteyi sunacaktır.”

Transgaz Genel Müdürü, Ion Sterian:

“Romanya, Transgaz aracılığıyla, ilk İşbirliği Mutabakat Zaptı’nın Temmuz 2017’de Bükreş’te imzalanmasıyla, 2016’dan beri Dikey Koridor girişimini başlattı, destekledi ve teşvik etti. Dikey Koridor ve onun ayrılmaz bir parçası olan Trans-Balkan Koridoru, enerji güvenliğinin temel direkleridir; tedarik kaynaklarının ve rotalarının çeşitlendirilmesine, Rus gazına olan bağımlılığın genel olarak azaltılmasına ve Moldova Cumhuriyeti ile Ukrayna’nın yanı sıra tüm Orta ve Doğu Avrupa ve Balkanların enerji dayanıklılığının güçlendirilmesine doğrudan katkıda bulunmaktadır.

Atina’da düzenlenen 6. Transatlantik Enerji İşbirliği (PTEC) Bakanlar Toplantısı marjında, Romanya, Yunanistan, Bulgaristan, Moldova Cumhuriyeti, Ukrayna İşletmecileri ve Yunanistan-Bulgaristan Enterkonnektör Boru Hattı’nın bağımsız işletmecisinin, kendi ülkelerinin Ulusal Düzenleyici Kurumlarına, Nisan 2026’ya kadar Route 2 ve Route 3 özel kapasite ürünlerinin kullanılabilirliğini onaylama talebiyle ortak bir mektup imzalaması, Trans-Balkan Koridoru İşletmecilerinin bu dönemde Ukrayna’ya doğal gaz tedarikini sağlamaya yönelik kararlı bir çabasını temsil etmektedir.

Bu rotalar, doğal gazın çeşitlendirilmiş kaynaklardan (LNG ve Hazar gazı) Yunanistan’dan Ukrayna’ya Dikey Gaz Koridoru’nun Trans-Balkan bölümü üzerinden taşınmasını kolaylaştıracaktır. Dikey Koridor’un uygulanması, Negru Voda–Kardam ara bağlantı noktasındaki kapasiteyi yıllık 5,03 milyar metreküpten yıllık 9,41 milyar metreküpe çıkaracak ve ABD şirketleri (Exxon, Cheniere, Chevron vb.) tarafından üretilen Amerikan LNG’sinin, Yunanistan’daki mevcut LNG terminalleri (Revithoussa, Dedeağaç FSRU) ve planlama aşamasındaki diğerleri (örneğin Dioriga) dahil olmak üzere alımını kolaylaştıracaktır.”

Ukrayna Gaz İletim Sistemi İşletmecisi Genel Müdürü, Vladyslav Medvediev:

“Yeni tedarik rotaları, tüccarlar için Ukrayna’ya alternatif tedarik kaynaklarından cazip tarifelerle gaz taşımak için ek ticari fırsatlar sunarak, sistemimizin Avrupa pazarında güvenilir bir ortak olarak konumunu güçlendiriyor.”