Batı Trakya’da Lozan’ın Tasfiyesi ve “Kukla Müftü” Operasyonu Tam Gaz!

Yunanistan, Batı Trakya Türk Azınlığı’nın dini özerkliğini ve asırlık kurumsal haklarını, soğuk devlet dairelerinin koridorlarında tasfiye etmek için geliştirdiği planın ilk büyük virajını döndü.

Gümülcine Müftülüğü (Tayinli) bünyesinde, yeni Müftüyü belirleyecek 33 kişilik sözde “Danışma Kurulu” (Epitropi) üyelerinin çekilen kuralarla belirlenmesi, basına bir “şeffaflık ve reform” zaferi olarak sunulsa da, sahada çok daha derin bir asimilasyon modelinin kurumsallaştığı görülüyor.

30 Haziran 2026’da Gümülcine’de Doğu Makedonya-Trakya Eyalet Başkanlığı salonunda devlet eliyle gerçekleştirilen bu süreç, 4964/2022 sayılı yasanın Batı Trakya’da nasıl adım adım örüldüğünü ve azınlığın iradesinin nasıl baypas edildiğini gözler önüne seriyor.

1. “Emme-Basma Tulumba” Modeli: Devlet Kontrolünde Şeffaflık (!)

Yunan resmi tezleri, 4964/2022 sayılı yasayı “Müftüyü doğrudan devlet atamıyor, azınlıktan oluşan 33 kişilik bir kurul seçiyor” argümanıyla savunuyor. Ancak madalyonun diğer yüzü, tam anlamıyla bir “oldu bitti” senaryosuna işaret ediyor.

İdari Şemsiye Altında İrade Gasbı

Kura çekimlerinin cami mahfillerinde veya azınlığın sivil alanlarında değil, Bölge Başkanlığı gibi devasa devlet binalarında yapılması, sürecin tabandan gelen özgür bir iradeyle değil, tamamen devletin idari vesayeti altında yürütüldüğünü kanıtlıyor.

Otokontrol ve “Kukla Müftü” Üretimi

Kura ile belirlenen 33 azınlık üyesinin önüne konulan yasal kriterler, Atina tarafından önceden milimetrik olarak çizilmiş durumda. Bu durum, azınlık hak savunucuları tarafından, Yunan devletinin sözünden çıkmayacak, onun politikalarını dini kılıflarla azınlığa dayatacak bir otokontrol mekanizması, yani bir “Kukla Müftülük” yaratma çabası olarak okunuyor.

2. “Yunan Müslümanı” (Ellines Muslumani) Konsepti: Kimliksizleştirme

Bu sürecin en tehlikeli boyutu, şüphesiz Batı Trakya Türk Azınlığı’nın etnik kimliğini eriterek yerine yapay bir kimlik ikame etme girişimidir.

Lozan ve Atina Antlaşmalarının İhlali

Batı Trakya Türkleri, 1923 Lozan Barış Antlaşması ve 1913 Atina Antlaşması uyarınca, müftülerini kendi cemaatinin doğrudan oyuyla seçme hakkına sahiptir. Yeni yasa, bu uluslararası sözleşmeleri açıkça hiçe saymaktadır.

Etnik Kimlikten Dini Kimliğe

Atina, uzun yıllardır yürüttüğü “Türk Azınlık” ifadesini reddetme politikasını bu yasa ile zirveye taşıyor. Ulusal ve etnik bağlarından tamamen koparılmış, sadece dini birer figüre indirgenmiş ve nihayetinde birer “devlet memuru” statüsüne sokulmuş “Yunan Müslümanı” (Ellines Muslumani) profili bu yolla kurumsallaştırılmak isteniyor. Azınlığın asırlık tarihi ve dini refleksleri, resmi dairelerin soğuk koridorlarında eritilmeye çalışılıyor.

3. Zamanlama Manidar! Mütekabiliyet İlkesi Nerede?

Sürecin hayata geçiriliş takvimi, bölgesel ve uluslararası diplomasi açısından da ciddi bir tezat barındırıyor. Türkiye’de Heybeliada Ruhban Okulu’nun yeniden açılmasının yüksek sesle tartışıldığı, gayrimüslim azınlıkların haklarının ve kurumlarının küresel bir vizyonla masaya yatırıldığı bir dönemde, Yunanistan’ın Batı Trakya’da tam tersi bir yönelim içinde olması dikkat çekiyor.

Ankara-Atina hattında bu tür azınlık ve inanç konuları tarihsel olarak her zaman bir denge (mütekabiliyet) unsuru olarak görülmüştür. Türkiye tarafında hakların genişletilmesi ve kurumsal vizyon konuşulurken, Yunanistan’ın Batı Trakya Müslüman Türk Azınlığı’nın yaşam alanını daha da daraltan, var olan haklarını da geriye götüren hamleler yapması, Atina’nın samimiyet testinden geçemediğini gösteriyor.

4. Sessizlik Sarmalı Tepkisizlik mi, Çaresizlik mi?

Azınlık kamuoyunda yükselen en büyük sitemlerden biri de, bu devasa dönüşüme karşı kurumsal düzeyde güçlü bir sesin çıkarılamamış olmasıdır. Bu durum, sahada yaşanan iki büyük travmanın özetidir:

Çift Başlılık Yorgunluğu

Yıllardır süregelen “Atanmış Müftü” (Devletin tanıdığı) ve “Seçilmiş Müftü” (Azınlığın tanıdığı) ikiliği, tabanda bir kanıksama ve toplumsal bir yorgunluk yaratmıştır. Halk, iki kutuplu bu yapı arasında enerjisini tüketmiştir.

Şimdi zaman tekrar toparlanma zamanı olmalıdır. “Sil baştan” değil, kaldığımız yerden silkelenerek, azınlık içinde bölünmüşlükleri bir tarafa iterek menzile ulaşmak üzere tekrar ayağa kalkmaktır, birleşmektir, tabuları yıkmaktır!

Aksi halde Batı Trakya gün geçtikçe köklerinden kurumaya, dallarından yoksun kalmaya, toprağının kokusunu kaybetmeye ve neticede Yunan devletinin yapmak istediği “ASİMİLASYON-YOK ETME-BİTİRME” projesine boyun eğmeye doğru ilerlemektedir. Kurumlar içinde her şey “yağ-bal” ama sahada, arazide durum hiç de öyle denildiği gibi değil! Gençler umutsuz, etrafımıza bakıyoruz köyler boşalıyor, Yunanistan ise bildiğini yapıyor! Asıl bakılması ve sorulması gereken “biz ne yapıyoruz?”

Zamana Yayarak Sönümlendirme Stratejisi

Yunan devleti, stratejik bir akılla yeni yasayı tek seferde değil, parça parça hayata geçirmiştir. Önce yasanın çıkması, aylar sonra kurul yapısının belirlenmesi, ardından kura çekimi gibi aşamalarla olası kitlesel tepkilerin enerjisi zamana yayılıp emilmiştir.

Siyasi temsilcilerin, milletvekillerinin ve azınlık kurumlarının bu “ince elenip sık dokunmuş” bürokratik kuşatmaya karşı birleşik, proaktif ve gür bir ses çıkaramaması, devletin bu süreci tereyağından kıl çeker gibi ilerletmesini sağlamıştır.

Son Analiz

Gümülcine’de tamamlanan bu kura çekimi, basit bir idari işlem değildir. Yunan devletinin Batı Trakya’daki dini hiyerarşiyi ve azınlık iradesini tamamen kendi yasalarına ve bürokrasisine entegre ederek yutma planının ilk büyük ve tehlikeli virajıdır. Azınlığın haklı davasını yazıp çizerek tarihe not düşmek, “oldu bitti”ye getirilmek istenen asırlık kurumsal egemenlik hakkını korumanın en hayati mevzisidir…….