Atina Ümitlerini ve Beklentilerini Rubio’ya Bağladı!

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun Atina ziyareti öncesinde Yunanistan ile ABD arasında savunma alanında yoğun müzakereler yürütülüyor.

Atina, özellikle F-35 savaş uçaklarının silahlandırılması, Stryker zırhlı araçları ve yeni savunma anlaşmaları konusunda Washington’dan gelecek mesajlara odaklandı.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun Atina ziyareti, Yunanistan tarafından iki ülke arasındaki stratejik savunma iş birliğinin göstergesi olarak değerlendiriliyor. Rubio’nun Salı gecesi Atina’ya ulaşması, temaslarının ise 7 Ekim Çarşamba günü gerçekleştirilmesi bekleniyor.

Rubio’nun Yunanistan temaslarında gündemin en üst sırasında Washington ile Atina arasındaki savunma iş birliğinin bulunacağı belirtiliyor. Savunma alanı, Yunanistan açısından ABD ile ilişkilerin en istikrarlı sütunlarından biri olarak görülüyor.

Ziyaret, Türkiye ile ilişkilerin kritik dönemine denk geliyor

Atina açısından Rubio’nun ziyareti, yalnızca savunma iş birliği bakımından değil, jeopolitik açıdan da büyük önem taşıyor. Ziyaret, Türkiye-Yunanistan ilişkilerinin yeniden hassas bir döneme girdiği bir süreçte gerçekleşiyor.

Yunan basınında yer alan değerlendirmelere göre, Yunanistan-Kıbrıs elektrik bağlantısı projesi Great Sea Interconnector kapsamında deniz tabanındaki araştırmaların yeniden başlatılması planı, Türkiye’nin “Mavi Vatan” yasa tasarısını gündemine alma ihtimali ve özellikle Atina’nın İsrail ile ilişkilerinin Ankara’da yarattığı rahatsızlık, mevcut dönemin başlıca başlıklarını oluşturuyor.

Atina ayrıca ABD Başkanı Donald Trump’ın Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile yakın ilişkilerini de yakından takip ediyor. Bu nedenle Rubio’nun ziyareti, Yunanistan açısından Washington’ın bölgedeki tutumunu anlamak bakımından ayrı bir önem taşıyor.

ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance’in 2027 yılında Yunanistan’ı ziyaret etmesinin planlanması da Atina’da ABD’nin Yunanistan’a yönelik ilgisinin bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.

Rubio’nun “ağır” gündemi

Rubio’nun ziyareti, ABD’nin Atina Büyükelçisi Kimberly Guilfoyle hakkında Wall Street Journal’da yayımlanan haberlerin hemen ardından gerçekleşiyor. Ziyaretin bu haberlerden sonra kesinleşmesi, Rubio’nun Guilfoyle’a destek mesajı vermek istediği şeklinde yorumlanıyor.

Rubio’nun Avrupa turunda iki gece konaklayacağı tek ülkenin Yunanistan olması da Atina’da dikkat çekilen bir başka ayrıntı.

Rubio’nun İzlanda’nın başkenti Reykjavik’in ardından Atina’ya gelmesi, dönüş yolunda ise Portekiz’e uğraması bekleniyor.

Washington ile Atina arasında silah pazarlığı

Son günlerde Atina ile Washington arasında savunma alanında yoğun bir müzakere trafiği yaşanıyor. Görüşmelerin özellikle hangi askeri sistemlerin Yunanistan’a sağlanabileceği konusunda oldukça ayrıntılı ve kapsamlı yürütüldüğü belirtiliyor.

Atina’nın amacı, daha önce eski ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken döneminde gönderilen mektupta yaşandığı öne sürülen durumun tekrarlanmaması. Yunan tarafı, ihtiyaç duymadığı sistemler yerine kendi savunma planlamasına uygun silah ve ekipmanların sağlanmasını istiyor.

Bu kapsamda Yunanistan, ABD Savunma Bakanlığı’nın fazla savunma malzemelerinin müttefik ülkelere devredilmesine yönelik EDA mekanizması kapsamında Stryker tipi tekerlekli zırhlı personel taşıyıcılarla da ilgileniyor.

Asıl hedef F-35’lerin silahları

Ancak müzakerelerin en önemli başlığını F-35 savaş uçaklarının hangi silahlarla donatılacağı oluşturuyor.

Yunanistan’ın F-35’ler için ABD’den talep ettiği silahlar arasında AIM-9X Block II ve AIM-120D AMRAAM hava-hava füzeleri bulunuyor. Atina ayrıca F-35 için halihazırda sertifikalandırılmış bazı diğer mühimmatları da talep ediyor.

Yunan tarafında özellikle AIM-120D füzelerinin temin edilebileceğine ilişkin iyimserlik bulunuyor. Söz konusu füzelerin kabiliyetlerinin Avrupa yapımı Meteor füzeleriyle benzer seviyede olduğu değerlendiriliyor.

Atina bunun yanı sıra, ABD’nin bugüne kadar ihracatına sıcak bakmadığı bazı sistemleri de talep ediyor. Bunların başında AGM-158 JASSM-ER uzun menzilli seyir füzesi geliyor.

Yunanistan’ın bütün bu silah sistemleri için ayırdığı bütçenin 1 milyar Euro’nun biraz altında olduğu belirtiliyor. Ancak nihai maliyetin, her bir mühimmat türünden kaç adet satın alınacağına bağlı olarak netleşmesi bekleniyor.

F-35’lerin bakım ve desteği de masada

Görüşmelerde yalnızca silah sistemlerinin değil, F-35 savaş uçaklarının uzun vadeli bakım ve lojistik desteğinin de ele alınması bekleniyor.

Atina, uçakların yüksek kullanılabilirlik oranına sahip olması için ana platformların ve silah sistemlerinin sürdürülebilirliğini güvence altına alacak destek anlaşmaları üzerinde de görüşmek istiyor.

Öte yandan Yunanistan’ın 20 adet daha F-35 satın alma opsiyonunu 2030’dan önce kullanması beklenmiyor. Atina’nın bu karar için yeniden mali kaynak yaratabileceği dönemi bekleyeceği belirtiliyor.

Yunanistan’ın F-16 filosundaki modernizasyon çalışmaları ise devam ediyor. F-16’ların Viper seviyesine yükseltilmesi programının 2027 sonuna kadar tamamlanması, ardından 2028 yılında 37 adet F-16 Block 50’nin de modernizasyon kapsamına alınması planlanıyor.

Yeni savunma anlaşmaları imzalanacak

Rubio’nun Atina programının henüz tamamen kesinleşmediği, nihai programın kısa süre içerisinde netleşeceği belirtiliyor.

ABD Dışişleri Bakanlığı’nın açıklamasına göre Rubio’nun ziyaretinin ana bölümü 7 Ekim Çarşamba günü gerçekleştirilecek. Ziyaretin temel amacı, Yunanistan ile ABD arasındaki 6. Stratejik Diyalog toplantısının yapılması olacak.

Rubio, Yunanistan Dışişleri Bakanı Giorgos Gerapetritis ile Dışişleri Bakanlığında görüşecek ve burada ortak açıklamalar yapılacak. ABD Dışişleri Bakanı daha sonra Başbakan Kyriakos Miçotakis ile Başbakanlık Konutu’nda baş başa görüşme gerçekleştirecek.

Ziyaret kapsamında bazı anlaşmaların imzalanması da bekleniyor. Bunlar arasında Yunanistan Silahlı Kuvvetleri ile Florida Ulusal Muhafızları arasındaki iş birliğine ilişkin anlaşmanın da bulunduğu belirtiliyor.

Rubio’nun ABD Dışişleri Bakanı olmadan önce Florida’dan senatör olarak görev yapmış olması ise söz konusu anlaşmaya ayrı bir anlam kazandırıyor.

Atina şimdi Rubio’nun ziyaretinden çıkacak sonuçlara odaklanmış durumda. Özellikle F-35’lerin silahlandırılması, Stryker zırhlı araçları, savunma desteği ve yeni askeri iş birliği anlaşmaları konusunda Washington’dan gelecek mesajların, Yunanistan’ın önümüzdeki dönemdeki savunma planlamasında belirleyici olması bekleniyor.