
Sayın Cumhurbaşkanımız Tasulas’a Tavsiyemiz, Temennimiz ve Hatırlatmamızdır!
Lozan Yazdı Diye Kimlik Değişmez! İstanbul'daki Rum Rum'dur, Batı Trakya'daki Türk De Türk!
Lozan Yazdı Diye Kimlik Değişmez! İstanbul’daki Rum Rum’dur, Batı Trakya’daki Türk De Türk!
Yunanistan Cumhurbaşkanı Konstantinos Tasulas, 28-30 Kasım tarihlerinde İstanbul’a giderek Fener Rum Patrikhanesi’nin Taht Bayramı törenlerine katılacak.
BİRLİK Gazetesi olarak bu ziyareti destekliyoruz. Ancak bu ziyaret vesilesiyle bir gerçeği de hatırlatmak istiyoruz: İstanbul’daki Rum azınlığın kimliği neyse, Batı Trakya’daki Türk Azınlığın kimliği de odur. Bir antlaşmanın kullandığı hukuki tanımlama, insanların etnik kimliğini değiştirmez!
Yunanistan Cumhurbaşkanı Konstantinos Tasulas, Patrik Bartholomeos’un davetini kabul ederek 28-30 Kasım 2026 tarihlerinde İstanbul’a üç günlük bir ibadet ziyareti gerçekleştirecek. Ziyaretin ana gündemini, Fener Rum Patrikhanesi’nin koruyucusu ve kurucusu kabul edilen Havari Andreas adına düzenlenen Taht Bayramı oluşturuyor.
Tasulas, 30 Kasım Pazartesi günü Fener’deki Aya Yorgi Patrikhane Kilisesi’nde düzenlenecek ayine katılacak. Ayrıca Patrik Bartholomeos ile birlikte “Fener’in Işıltısı: Bizans ve Bizans Sonrası Sanat Hazineleri” başlıklı serginin açılışını gerçekleştirecek.
Öncelikle şunu açıkça ifade edelim:
BİRLİK Gazetesi olarak Yunanistan Cumhurbaşkanı’nın İstanbul ziyaretinden, Fener Rum Patrikhanesi’ni ziyaret etmesinden veya İstanbul’daki Rum azınlıkla bir araya gelmesinden asla ve katiyetle rahatsızlık duymuyoruz. Batı Trakya Türklerinin zaten öteden beri bu konuda görüşü ve duruşu nettir. Geçmişte de duymadık, bugün de duymuyoruz. Aksine, böyle bir ziyaretin gerçekleşmesini doğal karşılıyor, destekliyor ve verimli geçmesini temenni ediyoruz.
Neden mi?
Çünkü İstanbul’da Lozan düzenlemesi kapsamında mübadele dışında bırakılmış, Türkiye’ye emanet edilmiş tarihî bir Rum azınlık yaşamaktadır. Bu insanların etnik kimliği Rum, dini kimliği Ortodoks Hristiyandır. Bu gerçeği kabul etmek için herhangi bir siyasi tartışmaya, diplomatik izne veya başka bir ülkenin onayına ihtiyaç yoktur.
Bu insanlar aynı zamanda Türkiye Cumhuriyeti vatandaşıdır. Burada özellikle “Türkiye vatandaşı” ifadesini kullanıyoruz. Çünkü vatandaşlık ile etnik kimlik aynı şey değildir. Bir insanın Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması, onun Rum kimliğini ortadan kaldırmadığı gibi, dini inancını da değiştirmez. T.C. Devleti de zaten bu konuda gerekeni yapıyordu yapmaya da devam ediyor.
İstanbul’daki Rum azınlığın kendi kimliğiyle var olmasını, dini kurumlarını yaşatmasını ve Yunanistan Cumhurbaşkanı tarafından ziyaret edilmesini son derece doğal buluyoruz.
Ancak tam da bu noktada, Yunanistan’daki bazı siyasetçilere, devlet yöneticilerine ve özellikle azınlık meselesini milliyetçi reflekslerle değerlendiren çevrelere bir soru yöneltmek istiyoruz:
Peki, aynı gerçek Batı Trakya için neden kabul edilmiyor?
İstanbul’da yaşayan Rum azınlığın etnik kimliğini Rum, dini kimliğini Ortodoks Hristiyan olarak ifade etmekte hiçbir tereddüt göstermiyoruz. Peki, Batı Trakya’da yaşayan azınlığın etnik kimliğini Türk, dini kimliğini Müslüman olarak ifade ettiğimizde neden itiraz ediliyor? Neden üzerimizden adeta bir silindir gibi geçerek adeta şaha kalkıyorsunuz?
Lozan Antlaşması’nda Batı Trakya’daki azınlığın Müslüman olarak tanımlanmış olması, bu insanların etnik kimliğini değiştirmiş midir? Bir antlaşmada Müslüman Azınlık ifadesinin kullanılması, bu insanların Türk olduğu gerçeğini ortadan mı kaldırmıştır?
Elbette hayır!
Lozan imzalandığında da bu insanların etnik kimliği Türk, dini kimliği Müslümandı. Bugün de böyledir. Yarın da böyle olacaktır.
Ülkemiz Yunanistan’ın Sayın devlet yöneticileri, siyasetçiler ve bu konuda söz söyleyenler!
Biraz aklıselim, biraz adalet ve biraz da tarih bilinciyle hareket edin. Bir topluluğun etnik kimliğini, bir uluslararası antlaşmada kullanılan hukuki tanımlamaya bakarak yeniden belirleyemezsiniz. Buna hakkınız yok! Hukuki statü başka, etnik kimlik başkadır. Bunları birbirine karıştırmak ne tarihi değiştirir ne de gerçeği ortadan kaldırır.
Lozan, İstanbul’daki Rumların kimliğini yeniden yaratmadı. Batı Trakya’daki Türklerin kimliğini de ortadan kaldırmadı.
İnsanlar antlaşmaların kaleme alınmasından önce de kimlikleriyle yaşıyorlardı. Antlaşmalar onların haklarını ve hukuki statülerini düzenledi; etnik kökenlerini değiştirmedi.
İşte anlatmak istediğimiz tam olarak budur.
Bir antlaşmanın kelimeleriyle insanların kimliğini değiştiremezsiniz!
Yunanistan’ın yıllardır sürdürdüğü yaklaşımın temelinde, Lozan Antlaşması’nda Batı Trakya’daki azınlığın “Müslüman Azınlık” olarak tanımlanmış olması yatıyor. Atina, bu ifadeyi gerekçe göstererek “Türk Azınlık” tanımlamasına itiraz ediyor. Hatta zaman zaman bu tanımlamayı siyasi bir mesele hâline getiriyor.
Oysa burada son derece basit, ancak görmezden gelinmek istenen bir gerçek var: Bir insanın dini kimliği ile etnik kimliği aynı şey değildir!
Müslüman olmak Türk olmaya engel değildir. Türk olmak da Müslüman olmaktan ayrı bir etnik kimlik gerçeğidir. Bir insan hem Türk hem Müslüman olabilir. Nitekim Batı Trakya’da kuşaklar boyunca böyle yaşamış bir toplum bulunmaktadır.
Peki, Lozan’da kullanılan “Müslüman” ifadesi neden bu kadar katı bir biçimde yorumlanıyor? Neden bu ifade, insanların kendilerini Türk olarak tanımlama hakkının karşısına çıkarılıyor?
Ülkemiz Yunanistan’ın Sayın yöneticileri, Lozan’ın metnini elbette okuyabilirsiniz. Uluslararası antlaşmaların hükümlerini elbette esas alabilirsiniz. Ancak bir antlaşmanın hukuki terminolojisini, insanların etnik kimliklerini inkâr etmek için kullanamazsınız.
Bir başka ifadeyle, Lozan’ın yazdığı kelimeler insanların kimliklerini silen bir silgi değildir!
İstanbul’daki Rum Ortodoks azınlık söz konusu olduğunda etnik kimlik ile dini kimliği birbirinden ayırmadan konuşabiliyoruz. Çünkü Rum olmak başka, Ortodoks Hristiyan olmak başka; ancak bu iki kimlik aynı insanda bir arada bulunabiliyor. Bunu kabul ediyoruz ve bunda hiçbir sorun görmüyoruz.
Öyleyse Batı Trakya’da da aynı temel gerçekliği neden kabul etmek bu kadar zor olsun?
Üstelik bir insanın kendisini nasıl tanımladığı meselesi, devletlerin siyasi tercihleriyle belirlenebilecek bir konu değildir. İnsanların kimliklerini ifade etme özgürlüğü vardır. Bu özgürlük, yalnızca çoğunluğun kabul ettiği tanımlamalarla sınırlanamaz.
Bizim söylediğimiz son derece açık: Batı Trakya’daki Türk Azınlığın Türk kimliğini ifade etmesi, bir suçlama konusu veya siyasi tehdit olarak görülmemelidir. Kimliğini ifade etmek isteyen insanlara bunun nedenini açıklamak zorunda bırakılmamalıdır.
Bir ülkenin kendi vatandaşlarının etnik kimliklerini kabul etmesi, o ülkenin egemenliğinden bir şey eksiltmez. Tam tersine, vatandaşlarına duyduğu güvenin ve demokratik olgunluğun göstergesidir.
Yunanistan’ın da bu konuyu artık bir siyasi hassasiyet veya diplomatik çekişme olarak görmekten vazgeçmesi gerektiğini düşünüyoruz. Çünkü kimlik tartışmaları yasaklarla, resmî açıklamalarla veya siyasi söylemlerle ortadan kalkmaz.
İnsanlar kendilerini nasıl tanımlıyorlarsa, o kimlikleriyle yaşamak isterler. Buna saygı göstermek, birlikte yaşamanın en temel şartlarından biridir.
Bir kimliği kabul etmek neden bu kadar zor? Türk kelimesinden neden korkuluyor?
Yunanistan’da yıllardır devam eden bu tartışmanın artık yalnızca bir kelime tartışması olmadığını görmek gerekiyor. Çünkü bir topluluğun kendisini nasıl tanımladığına müdahale edildiğinde, mesele doğrudan o toplumun örgütlenme özgürlüğüne, kültürel varlığına ve kimliğini yaşatma hakkına uzanıyor.
Batı Trakya’daki Türk Azınlığın en köklü sivil toplum kuruluşlarından biri olan İskeçe Türk Birliği’nin yaşadıkları bunun en çarpıcı örneklerinden biridir.
14 Nisan 1927’de “İskeçe Türk Gençler Yurdu” adıyla kurulan ve 1936 yılında bugünkü adını alan İskeçe Türk Birliği, onlarca yıl boyunca faaliyet gösterdikten sonra isminde bulunan “Türk” kelimesi gerekçe gösterilerek hukuki mücadeleyle karşı karşıya kaldı. Yunanistan mahkemelerinin derneğin kapatılmasına ilişkin kararının ardından konu Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne taşındı.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, 27 Mart 2008 tarihinde verdiği kararla İskeçe Türk Birliği ve Diğerleri davasında örgütlenme özgürlüğünün ihlal edildiğine hükmetti. Aynı mahkeme, Bekir Usta ve Diğerleri ile Hülya Emin ve Diğerleri davalarında da derneklerin kurulmasına ilişkin ret kararları nedeniyle Yunanistan’ı mahkûm etti.
Burada altını özellikle çiziyoruz: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi bu kararlarla Batı Trakya’daki azınlığın bütün etnik ve hukuki statüsünü karara bağlamadı. Ancak derneklerin faaliyetleri ve isimleri üzerinden yapılan müdahalelerin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ndeki örgütlenme özgürlüğüyle bağdaşmadığını ortaya koydu.
Peki, aradan geçen yıllarda ne değişti?
Sorun hâlâ Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin gündeminde. Üstelik mesele yalnızca geçmişte verilmiş kararların uygulanması da değil. Türk Azınlığa mensup insanların kendi kültürel kimliklerini ifade etmek amacıyla kurmak istedikleri dernekler konusunda yeni hukuki mücadeleler de yaşanıyor.
İskeçe’de Türk Kadınları Kültür Derneği’nin kuruluş başvurusunun reddedilmesiyle ilgili Aysel Sağır ve Diğerleri davasında da Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi 24 Haziran 2025 tarihinde Yunanistan aleyhine ihlal kararı verdi.
Daha da önemlisi, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi 11 Haziran 2026 tarihli kararında, İskeçe Türk Birliği ve diğer derneklerle ilgili Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının uygulanmasındaki gecikmeyi yeniden ele aldı ve Yunanistan’dan somut adımlar atmasını istedi.
Avrupa Konseyi’nin 18 Kasım 2026 tarihli açıklamasında da bu dosyalarla ilgili uygulama sürecindeki uzun gecikmeler bir kez daha gündeme getirildi.
Şimdi soruyoruz:
Bir Avrupa ülkesi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin kesinleşmiş kararlarını uygulama konusunda neden bu kadar ağır davranır? Bir derneğin isminde “Türk” kelimesinin bulunması neden yıllarca mahkeme salonlarında tartışılır? İnsanların kendi kimliklerini ifade etmeleri neden bu kadar büyük bir mesele hâline getirilir?
Bir kelimeden korkarak bir topluluğun kimliğini ortadan kaldıramazsınız!
Bir derneğin isminde Türk kelimesinin bulunması, tek başına herhangi bir ülkenin güvenliğine tehdit oluşturmaz. Bir insanın Türk olduğunu söylemesi, yaşadığı ülkeye sadakatsizlik anlamına gelmez. Kendi kimliğini savunmak, başka bir ülkenin kimliğini reddetmek değildir.
Yunanistan’da yaşayan Türk Azınlık da bu ülkenin toplumsal hayatının bir parçasıdır. Kendi kimliğiyle yaşamak, kendi derneklerini kurmak, kültürünü korumak ve gelecek kuşaklara aktarmak istemektedir.
Bunlar neden kabul edilmesi zor talepler olsun?
BİRLİK Gazetesi olarak meseleye tam da bu noktadan bakıyoruz. Bizim savunduğumuz şey ülkemiz Yunanistan’a karşı düşmanlık değil, kendi kimliğine saygı duyulmasını isteyen bir toplumun en temel hakkıdır.
İstanbul’daki Rum azınlığın kimliğini tanımak ne kadar doğalsa, Batı Trakya’daki Türk Azınlığın kimliğini tanımak da o kadar doğaldır.
Bu gerçeği kabul etmek için yeni bir Lozan’a, yeni bir protokole veya yeni bir siyasi uzlaşmaya ihtiyaç yoktur.
Gerçek ortadadır. Kimlik ortadadır. İnsanların kendilerini nasıl tanımladığı ortadadır.
Ve bu gerçek, siyasi söylemlerle değiştirilemez.
Azınlık hakları bir lütuf değil, sorumluluktur!
Bir azınlığın varlığını kabul etmek, yalnızca onun nüfusunu tanımakla sınırlı değildir. O toplumun diline, kültürüne, eğitimine, dini yaşamına, kurumlarına ve kendisini ifade etme hakkına da saygı göstermeyi gerektirir.
İstanbul’daki Rum Ortodoks azınlığın kendi dini kurumlarıyla, kültürel mirasıyla ve kimliğiyle varlığını sürdürmesini nasıl doğal karşılıyorsak, Batı Trakya’daki Türk Azınlığın da kendi eğitim kurumları, dini kurumları ve sivil toplum kuruluşlarıyla varlığını sürdürmesini aynı şekilde doğal karşılıyoruz.
Bir toplumun kimliğine saygı göstermek, ona ayrıcalık tanımak değildir. Bu, hukukun ve insan haklarının gereğidir.
Ülkemiz Yunanistan’ın da artık azınlık meselesine yalnızca güvenlik, siyasi hassasiyet veya tarihsel kaygılar üzerinden yaklaşmak yerine, eşit vatandaşlık ve temel haklar perspektifinden bakması gerekiyor. Çünkü bir azınlığın kendisini nasıl tanımladığını kabul etmek, ülkenin bütünlüğüne zarar vermez. Aksine, toplumsal güveni ve birlikte yaşama iradesini güçlendirir.
Biz Batı Trakya Türk Azınlığı olarak yaşadığımız ülkenin yasalarına saygı duyulmasını, ülkemizin huzurunu ve istikrarını önemsiyoruz. Yunanistan’da barış içinde yaşamak, bu ülkenin gelişmesine katkıda bulunmak ve gelecek kuşaklara huzurlu bir toplum bırakmak istiyoruz. Ancak bütün bunların, kendi kimliğimizden vazgeçmemiz şartına bağlanmasını kabul etmiyoruz.
Kimliğimiz pazarlık konusu değildir
Sayın Cumhurbaşkanı Tasulas, İstanbul’da gördüğünüz hassasiyetin Batı Trakya’da da gösterilmesini diliyoruz.
Yunanistan Cumhurbaşkanı Konstantinos Tasulas’ın İstanbul ziyaretinin başarılı ve verimli geçmesini, Fener Rum Patrikhanesi’ndeki törenlerin huzur içerisinde gerçekleşmesini ve İstanbul’daki soydaşlarıyla yapacağı görüşmelerin olumlu sonuçlar doğurmasını diliyoruz.
Bu ziyareti desteklerken herhangi bir çelişki yaşamıyoruz. Çünkü biz azınlık haklarını bir ülkeye göre savunmuyoruz. İstanbul’daki Rum Ortodoks azınlığın haklarını savunmak ne kadar doğruysa, Batı Trakya’daki Türk Azınlığın haklarını savunmak da o kadar doğrudur.
Sayın Tasulas’ın İstanbul’da Rum soydaşlarıyla buluşmasını anlayışla karşılıyoruz. Aynı anlayışın, Yunanistan’da yaşayan Türk Azınlığın kimliğine, kurumlarına ve haklarına gösterilmesini de bekliyoruz.
Yunanistan’daki bazı milliyetçi çevreler bu sözlerimizden rahatsız olabilir. Ancak gerçekleri dile getirmek kimseyi rahatsız etmemeli. Biz kimsenin kimliğini tartışmaya açmıyoruz. Başkalarının kimliğine gösterilmesini istediğimiz saygının, kendi kimliğimiz için de gösterilmesini talep ediyoruz.
İstanbul’daki Rum, etnik kimliğiyle Rum ve dini kimliğiyle Ortodoks Hristiyandır. Batı Trakya’daki Türk ise etnik kimliğiyle Türk, dini kimliğiyle Müslümandır. Lozan’da yazmış yazmamış, belirtilmiş belirtilmemiz hiç fark etmez. Kimlik kimliktir. O kimlike doğarsın, o kimlikle de ölürsün.
Bu kadar açık, bu kadar sade ve bu kadar gerçek!
Bizim durduğumuz yer de bellidir: Türkiye bizim anavatanımızdır, Yunanistan ise yaşadığımız, yasalarına saygı duyduğumuz ve huzur içinde geleceğimizi kurmak istediğimiz ülkemizdir. İki ülke arasında barış, dostluk ve iş birliğinden yanayız.
Ancak barışın yolu, bir toplumun kimliğini inkâr etmekten geçmez. İyi komşuluk, karşılıklı saygıyla mümkündür. Karşılıklı saygı ise önce birbirimizin kimliğini olduğu gibi kabul etmekle başlar.
Lozan’da yazılan ifadeler insanların etnik kimliğini değiştirmez. İstanbul’daki Rum’un kimliği neyse, Batı Trakya’daki Türk’ün kimliği de odur. Bu gerçeği kabul etmek bir tercih değil, adaletin gereğidir.
Biz bu gerçeği dün de savunduk, bugün de savunuyoruz, yarın da savunacağız.
İlhan TAHSİN
BİRLİK Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni