Selanik’teki Tarihi Osmanlı Kışlası “Mübadele ve Muhaceret” Müzesine Dönüşüyor

Selanik’in simge yapılarından biri olan eski Osmanlı askeri kışlası (Pavlos Melas Kışlası), kapsamlı bir restorasyonla Helenizm Göçmenliği Müzesi olmaya hazırlanıyor.

Yunanistan Kültür Bakanlığı, Selanik’in kuzey batısında bulunan eski Osmanlı askeri kışlasındaki (Pavlos Melas Kışlası), iki tarihi binanın müzeye dönüştürülmesi için resmi ihale sürecini başlattı. Osmanlı döneminde inşa edilen ve şehrin askeri tarihindeki en önemli noktalardan biri olan yerleşke, artık mübadele ve göç hatıralarını yaşatacak.

Proje Detayları: 22 Ayda Tamamlanacak

4,8 milyon Euro bütçe ayrılan proje kapsamında, kışla arazisi içerisindeki B4 ve D binaları yeniden ayağa kaldırılacak.

B4 Binası: Tamamen yeniden inşa edilerek müzenin ana merkezi olacak.

D Binası: Binanın özgün tarihi dokusu ve Osmanlı döneminden kalma mimari karakteri korunarak restore edilecek; burada sergi salonları ve destekleyici birimler yer alacak.

Çalışmaların ihale tarihinden itibaren 22 ay içerisinde tamamlanması planlanıyor.

“Burada” ve “Orada”: Aidiyet Duygusu İşlenecek

Müzenin ana teması, 1922 mübadelesi öncesinden günümüze kadar uzanan süreçte “vatan” ve “aidiyet” kavramları üzerine kurulacak. Sergi tasarımı, ziyaretçileri iki farklı dünyaya götürecek:

“Orada”: Anadolu’daki eski mahalleler ve yaşam alanları.

“Burada”: Selanik’te kurulan yeni mahalleler ve sığınmacı hayatı.

Müze sadece kuru bir tarih anlatımı değil; mektuplar, fotoğraflar, eskizler, kartpostallar ve dijital uygulamalarla desteklenen yaşayan bir hafıza merkezi olacak. Sesli anlatımlar ve kişisel eşyalar aracılığıyla göçün insani boyutu ön plana çıkarılacak.

Tarihi Bir Dönüşüm

Bir zamanlar askeri amaçlarla kullanılan, Osmanlı ve ardından Yunan ordusuna hizmet eden bu kışla alanı, Selanik Belediyesi’nin çabalarıyla büyük bir “Şehir Parkı”na dönüştürülüyor. Müze projesi, bu devasa yeşil alanın kalbinde yer alarak şehrin çok kültürlü hafızasına ışık tutacak.

Tarihi Arka Plan: Osmanlı Dönemi

İnşa Süreci: Kışla, Sultan II. Abdülhamid döneminde (1895-1897 yılları arasında) inşa edilmiştir. Şehrin batı girişinde, o zamanki adıyla “Zeytinlik” mevkii olarak bilinen stratejik bir noktada kurulmuştur.

Mimari ve Kullanım: Dönemin en modern askeri yapılarından biri olarak tasarlanmıştır. Kompleks, merkezi bir avlu etrafında dizilmiş geniş binalardan oluşuyordu. Balkan Savaşları’na kadar Osmanlı ordusunun ana üslerinden biri olmuştur.

Şehrin Hafızası: Osmanlı dönemi kayıtlarında burası genellikle “Selanik Kışlası” veya topçu birliklerine ev sahipliği yaptığı için “Topçu Kışlası” olarak anılır.

Pavlos Melas Kışlası: 1912’de Selanik’in Yunanistan idaresine geçmesiyle birlikte, kışla “Pavlos Melas” (Pavlou Mela) adını almıştır.

Feride Hanım Camisi

Feride Hanım Camii veya Lembet Camii, Yunanistan’ın Pavlos Melas kışlası içinde bulunan bir camidir. Cami, 1903 yılında Osmanlı döneminde inşa edilmiş olup adını günümüzde Pavlos Melas Kışlası olarak bilinen Lembet Kışlası’ndan almıştır. 2013 yılında eski bir kitabe sayesinde caminin orijinal adı Feride Hanım Camisi adı keşfedilmiştir. Adını dönemin Selanik valisi Hasan Fehmi Paşa’nın eşi Feride Hanım’dan almıştır.

Feride Hanım Camii, Birinci Balkan Savaşı’nın ardından şehrin 1912’de Yunanistan’a katılmasından önce Selanik’te inşa edilen son cami özelliğini de taşımaktadır.