
Fransız Araştırma Gemisi Girit’e Döndü
Abeille Marengo Girit’e döndü: GSI araştırmaları ne zaman devam edecek, Türk NAVTEX’leri ne anlama geliyor?
Abeille Marengo Girit’e döndü: GSI araştırmaları ne zaman devam edecek, Türk NAVTEX’leri ne anlama geliyor?
Yunanistan ile Türkiye arasında Doğu Akdeniz’de deniz yetki alanlarına ilişkin tartışmaların odağındaki Girit-Güney Kıbrıs elektrik bağlantısı projesi kapsamında yürütülen deniz tabanı araştırmalarında ilk aşama tamamlandı.
Fransız araştırma gemisi Abeille Marengo, yakıt ikmali, teknik kontroller ve personel değişikliği için Kandiye (İraklio) Limanı’na döndü. Geminin 17 veya 18 Kasım’da yeniden denize açılması bekleniyor.
Yunanistan ile Güney Kıbrıs arasındaki Büyük Deniz Elektrik Bağlantısı (Great Sea Interconnector-GSI) projesi kapsamında deniz tabanında ölçüm ve haritalandırma çalışmaları yürüten Fransız araştırma gemisi Abeille Marengo, 16 Kasım Pazartesi sabahı Girit’in Kandiye (İraklio) Limanı’na döndü.
10 Kasım’da Girit’ten ayrılarak Kerpe (Karpathos) Adası’nın güneydoğusundaki deniz sahasında araştırmalara başlayan geminin limana dönüşünün, görev planı çerçevesinde gerçekleştirildiği bildirildi. Mevcut bilgilere göre dönüşün Türkiye ile yaşanan NAVTEX gerilimi veya araştırmaların engellenmesiyle bağlantısı bulunmuyor.
Yunan basınında yer alan haberlere göre geminin yakıt ikmali, teknik kontrolleri ve personel değişikliğinin tamamlanmasının ardından 17 veya 18 Kasım’da yeniden denize açılması öngörülüyor.
İlk araştırma etabı tamamlandı
Abeille Marengo’nun gerçekleştirdiği çalışmalar, Girit ile Güney Kıbrıs arasında döşenmesi planlanan denizaltı elektrik kablosunun güzergâhındaki deniz tabanının ayrıntılı biçimde haritalandırılmasını kapsıyor.
Deniz derinliğinin ölçülmesi ve deniz tabanının fiziksel özelliklerinin belirlenmesi amacıyla yürütülen bu çalışmalar, kablonun teknik güzergâhının hazırlanması ve ilerleyen aşamalardaki döşeme faaliyetleri açısından önem taşıyor.
Geminin Kandiye Limanı’na dönmesi, bütün güzergâhtaki araştırmaların tamamlandığı anlamına gelmiyor. İlk çalışma etabının ardından yeni ölçüm seferlerinin gerçekleştirilmesi planlanıyor. Araştırma programı kapsamında geminin önümüzdeki aylarda da ikmal, teknik bakım ve personel değişimi için limana dönmesi bekleniyor.
Türkiye NAVTEX’leri ve Yunanistan ile yaşanan deniz gerilimi
Araştırma gemisinin limana dönüşü, Türkiye ile Yunanistan arasında GSI projesi nedeniyle yaşanan NAVTEX tartışmalarının hemen ardından gerçekleşti.
Türkiye, 10 Kasım’da yayımladığı NAVTEX ile söz konusu deniz sahasında yürütülen araştırmaların Türk makamlarının iznine tabi olduğu yönündeki tutumunu yineledi. Ankara’nın açıklaması, bölgedeki deniz yetki alanlarına ilişkin Türkiye’nin tezlerini de içeriyordu.
Atina ise Türkiye’nin bu yaklaşımını kabul etmedi. Yunanistan, araştırmalar için gerekli izinlerin Yunanistan ve Güney Kıbrıs makamlarından alındığını, Türkiye’den herhangi bir izin talep edilmediğini savundu.
Gerilim 12 Kasım’da denizde de kendisini gösterdi. Türk Deniz Kuvvetleri’ne ait TCG Gökova fırkateyni, telsiz aracılığıyla Abeille Marengo’ya Türkiye’nin bölgeye ilişkin tutumunu iletti.
Bunun üzerine bölgede bulunan Yunanistan’a ait Limni (Limnos) fırkateyni, Fransız araştırma gemisinin Yunan NAVTEX’i ve ilgili izinler çerçevesinde faaliyet yürüttüğünü bildirdi.
Yayımlanan bilgilere göre karşılıklı telsiz mesajlaşmasıyla sınırlı kalan olayda, araştırma gemisine yönelik fiziksel bir müdahale yaşanmadı. Abeille Marengo çalışmalarına devam etti.
Öte yandan Türkiye’nin NAVTEX yayımlaması, Yunanistan’ın veya Güney Kıbrıs’ın Türkiye’nin bölgedeki yetki iddialarını kabul ettiği anlamına gelmediği gibi, Atina’nın da Ankara’nın bu konudaki tezlerini tanıdığı yönünde bir gelişme yaşanmadı. İki ülke, Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanlarına ilişkin farklı hukuki ve siyasi pozisyonlarını koruyor.
GSI projesinde gözler yeniden denize açılacak gemide
Yunanistan Bağımsız Elektrik İletim Operatörü ADMIE ile Great Sea Interconnector şirketi, 10 Kasım’da yaptıkları açıklamada deniz tabanı araştırmalarının Yunanistan ve Güney Kıbrıs makamlarının yayımladığı NAVTEX’ler doğrultusunda yürütüldüğünü duyurmuştu.
Girit-Güney Kıbrıs elektrik bağlantısını öngören GSI projesi, Güney Kıbrıs’ın elektrik sisteminin Avrupa’nın ana elektrik şebekesine bağlanmasını ve iki yönlü elektrik enerjisi aktarımını hedefliyor.
Ancak proje yalnızca enerji alanındaki boyutuyla değil, Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanları ve Türkiye-Yunanistan ilişkileri açısından da önem taşıyor.
Araştırmaların devam etmesi, projenin teknik hazırlıkları bakımından önemli bir aşama oluştururken finansman, inşaat takvimi ve bölgedeki diplomatik anlaşmazlıklar henüz çözülmüş değil.
Şimdi gözler, ikmal ve teknik kontrollerin ardından Abeille Marengo’nun yeniden denize açılacağı tarihe ve Kerpe’nin güneydoğusundaki araştırmaların herhangi bir yeni müdahale veya engelleme yaşanmadan sürdürülüp sürdürülemeyeceğine çevrilmiş durumda.