Müftülük Sorununda Atina’nın Zaferi Mi, Yeni Bir Çıkmazın Başlangıcı Mı? (Uyan Ey Azınlık!)

Bir müftüyü göreve getirmek başka, bir toplumun iradesini teslim almak bambaşka! Atina, yeni müftüler üzerinden müftülük meselesini çözdüğünü düşünüyor olabilir. Ancak asıl sınav şimdi başlıyor. Çünkü mesele koltuğa kimin oturduğu değil, o koltukta oturanlara bundan sonra hangi görevlerin verileceği ve Batı Trakya Türk Azınlığının buna nasıl karşılık vereceğidir.

Batı Trakya’da müftülük meselesi yeniden gündemde. Yeni atanmış müftüler göreve başladı, törenler yapıldı, açıklamalar peş peşe geldi. Yunanistan Eğitim, Din İşleri ve Spor Bakanı Sofia Zaharaki, müftülerin Müslümanlar tarafından seçildiğini söyledi. Azınlık milletvekili İlhan Ahmet de 2022 yasasını savunarak yeni sistemin daha geniş katılıma imkân sağladığını anlattı.

Bütün bunlar tartışmanın görünen yüzü.

Ancak benim gazetecilik tecrübemle, özellikle de Batı Trakya’da yıllardır yaşananları takip eden BİRLİK Gazetesi’nin penceresinden dikkatimi çeken çok daha önemli bir ayrıntı var.

Dimos Bakircakis isimli Yunan gazeteci ve yorumcunun değerlendirmesinde öne çıkan yaklaşım, müftülerin hangi yöntemle göreve getirildiği tartışmasından ziyade, bundan sonra bu müftülerin devletin yasalarını nasıl uygulayacağı ve camilerde görev yapan din görevlileri karşısında nasıl bir tutum alacağı meselesidir.

İşte asıl mesele tam da burada başlıyor!

Çünkü Atina, müftülük meselesinde kendi istediği düzeni oluşturmak için yıllardır çalışıyor. Önce bir yasa çıkarıldı, ardından bir mekanizma oluşturuldu, 33 kişilik bir kurul üzerinden seçim görüntüsü verildi ve nihayetinde devletin tercih ettiği isimler müftülük makamlarına getirildi.

Buna seçim denildi.

Peki, şimdi ne olacak?

Müftülük makamı bir din hizmeti makamı mı olacak, yoksa devletin Azınlığın dinî hayatına müdahale edebileceği yeni bir idari mekanizmaya mı dönüştürülecek?

Asıl hesap şimdi başlıyor!

Bakircakis’in yaklaşımından ve bölgede yükselen bazı seslerden anlaşılan beklenti, yeni müftülerin göreve başlamasıyla birlikte bundan sonraki sürecin nasıl şekilleneceği üzerine yoğunlaşıyor.

Örneğin Gümülcine’ye getirilen Müftü Bilal Kara Halil’in önüne nasıl bir görev konulacağı sorusu…

Rodop ilindeki camilerde görev yapan din görevlilerine tebligatlar gönderilerek, hangi usulle görev yaptıklarının sorulması, görevlerinin hukuki dayanağının sorgulanması ve ardından devletin tanıdığı müftülük mekanizması dışında kalan din görevlilerinin görevlerini sürdüremeyeceklerinin ileri sürülmesi gibi ihtimallerin gündeme gelmesi, Azınlık açısından son derece ciddi bir endişe kaynağıdır.

Elbette henüz böyle bir uygulamanın gerçekleştirildiğini söylemiyoruz. Ancak tartışmanın bu noktaya taşınması bile üzerinde düşünülmesi gereken bir tablonun habercisidir.

Şayet yeni müftülük makamı üzerinden camilerde görev yapan din adamlarına yönelik böyle bir süreç başlatılırsa, Batı Trakya’da asıl fırtına o zaman kopacaktır!

Çünkü camiler, yalnızca birer ibadet binası değildir. O camilerde görev yapan din görevlileri, köylerin ve mahallelerin dinî hayatının bir parçasıdır. Onların görevleri, toplumun inancı, gelenekleri ve yıllardır süregelen dinî kurumlarıyla doğrudan bağlantılıdır.

Bir devletin çıkardığı yasayı, bir toplumun dinî hayatını yeniden şekillendirmek için kullanmaya kalkışması, hukuki bir düzenleme tartışmasının çok ötesine geçer.

Atina’nın unutmaması gereken bir gerçek var: Batı Trakya Türk Azınlığı, kendi dinî hayatını bir günde kurmadı. Bu toplumun camileri, din görevlileri, mütevelli heyetleri, gelenekleri ve kendi iradesiyle oluşturduğu kurumları vardır.

Bunlar bir Bakanlık kararıyla ortaya çıkmadığı gibi, bir Bakanlık kararıyla da yok sayılamaz.

Bir tören yaptınız, peki kimi ikna ettiniz?

Gelelim Gümülcine’de eski Valilik binasının toplantı salonunda gerçekleştirilen göreve başlama törenine.

Törenin ardından bazı Yunan basın organlarında salonun Azınlık tarafından tıklım tıklım doldurulduğu yönünde haberler yayımlandı. Bu haberleri okurken insanın aklına ister istemez şu soru geliyor:

Gerçekten Azınlık mı doldurdu o salonu?

Yoksa protokol mensupları, siyasiler, devlet görevlileri, üniformalılar ve resmî davetliler mi salonun büyük bölümünü oluşturuyordu?

Bir fotoğraf bazen sayfalarca yazıdan daha fazla şey anlatır. O nedenle törenin fotoğraflarına dikkatle bakmak gerekiyor. Çünkü bir salondaki kalabalık, tek başına bir toplumun iradesini göstermez.

Hele ki söz konusu olan, yıllardır müftülük meselesinde kendi iradesinin tanınmasını isteyen bir Azınlıksa…

Bir de törenin protokol düzenine bakalım.

Müftüler için düzenlenen bir törende müftüler nerede duruyor? Kendileri için yapılan etkinlikte hangi sırada yer alıyorlar? Batı Trakya Metropolitleriyle aynı protokol düzeyinde mi değerlendiriliyorlar?

Yıllardır din özgürlüğünden, eşitlikten, hoşgörüden ve birlikte yaşamaktan söz edenlere sormak gerekiyor:

Hani eşitlik? Hani dinler arasında saygı? Hani aynı seviyede kabul görmek?

Bir Metropolitin dinî makamı ve temsil ettiği kurum ne kadar saygınsa, bir Müftünün makamı da o kadar saygındır. Hatta kendi toplumunun dinî hayatını temsil eden bir Müftünün, protokolde hak ettiği yeri alması en doğal beklentidir.

Müftüler için tören düzenliyorsunuz, onları göreve getiriyorsunuz, gazetelere salonun dolduğunu ilan ediyorsunuz. Peki, aynı törende onların makamına ve temsil ettikleri topluma gereken eşit saygıyı gösterebiliyor musunuz?

Yoksa eşitlik yalnızca konuşma metinlerinde mi güzel duruyor?

Daha göreve başlama töreninde böyle bir görüntü ortaya çıkıyorsa, bundan sonrası için Azınlık insanı hangi eşitlik anlayışına güvenecek? Ama Azınlık insanı neyi kiminle yaptığınızı görüyor.

İnsan bazen bir törenin fotoğrafına bakar ve söylenenlerle gösterilenler arasındaki mesafeyi çok net görür.

Lozan’ı bir kenara koyup 33 kişiyle tarih yazamazsınız!

İşin hukuki ve siyasi boyutuna da değinmek gerekiyor.

Batı Trakya Türk Azınlığının müftülük meselesi, bir makamın kime verileceği tartışmasından ibaret değildir. Bu mesele, Lozan Barış Antlaşması’yla güvence altına alınan azınlık hakları, dinî kurumların özerkliği ve toplumun kendi dinî liderleri üzerindeki iradesiyle doğrudan bağlantılıdır.

Lozan’ın her ayrıntıyı bugünkü seçim tartışması üzerinden düzenlediğini iddia etmiyoruz. Ancak Lozan’ın koruduğu azınlık haklarının, devletin çıkardığı bir yasayla daraltılabileceğini de kabul etmiyoruz.

Atina’nın anlaması gereken nokta budur.

Bir kurul oluşturmakla toplumun iradesini temsil etmiş olmazsınız. O kurula 33 kişi yerleştirmekle 150 bin insanın iradesini cebinize koyamazsınız.

Bu 33 kişiyi kim belirledi? Hangi yöntemle belirlendiler? Onlara Azınlık adına Müftü belirleme yetkisini kim verdi? Batı Trakya Türk Azınlığının dinî kurumları, seçilmiş mütevelli heyetleri ve temsilcileri neden bu sürecin dışında bırakıldı?

Bunlar cevapsız kaldığı sürece, yapılan işlemi bütün Azınlığın özgür iradesinin sonucu olarak sunamazsınız.

Bir de bütün bunların üzerine çıkıp, ‘Müftüleri Müslümanlar seçti’ diye açıklama yapıyorsunuz.

İyi de hangi Müslümanlar?

Hangi seçim?

Hangi irade?

Bir toplumu temsil ettiğini söylemek kolaydır. Zor olan, o toplumun gerçekten sizin arkanızda olup olmadığını ortaya koyabilmektir.

İlhan Ahmet’e de birkaç sorumuz var!

Gelelim bu tartışmanın ve Müftülük sorunun bir başka önemli aktörüne…

Rodop milletvekili İlhan Ahmet, yeni müftülerin göreve başlama törenlerine katılmış, 2022 yasasını desteklediğini ve lehinde oy kullandığını açıklamış. Dahası, müftülerin belirlenmesinde Azınlığın görüşünün daha fazla alınması gerektiğini, Danışma Kurulunun genişletilmesini, kadınların ve din görevlilerinin daha fazla temsil edilmesini savunmuş.

İlk bakışta kulağa ne kadar demokratik, ne kadar kapsayıcı geliyor, değil mi? Ama İlhan Ahmet bunu yıllarca değişik alanlarda başarıyla yaptı. Bu işi iyi biliyor. Elinin kınası.

Ancak insanın sormadan edemediği bir soru var:

Madem Azınlığın görüşü bu kadar önemliydi, neden en başından beri Azınlığın kendi iradesini esas alan bir sistem için mücadele edilmedi?

Madem daha fazla katılım gerekiyordu, neden bu eksiklikler taşıdığı bugün de kabul edilen 2022 yasasına destek verildi?

Madem müftülük meselesi Azınlığın dinî haklarıyla ve özgür iradesiyle doğrudan bağlantılıydı da, neden toplumun önemli bir kesiminin itirazları karşısında farklı bir yol aranmadı?

Bugün ‘daha fazla katılım olmalı’ demek elbette mümkündür. Ancak önce desteklediğiniz sistemin ortaya çıkardığı sonuçların siyasi sorumluluğunu da üstlenmeniz gerekir. Bunu hasır altı ediyorsunuz. Ama görenler.

Bir yandan yasayı destekleyip diğer yandan yasanın daha kapsayıcı olması gerektiğini söylemek, insanın aklına şu soruyu getiriyor: Eksik olduğunu bugün söylediğiniz temsil anlayışını dün neden yeterli gördünüz? Buna cevap verin!

Siyaset, yalnızca kürsüye çıkıp güzel cümleler kurmak değildir. Siyaset, alınan kararların sonuçlarıyla da yüzleşebilmektir.

Batı Trakya Türk Azınlığı artık söylenen sözlerden çok, yapılan işlere bakıyor.

Dün başka, bugün başka konuşanların sözleriyle değil, yıllardır savunulan hakların hangi noktaya taşındığıyla ilgileniyor.

Bir milletvekilinin görevi, devletin tercihlerini Azınlığa anlatmak değil, Azınlığın taleplerini devlete kabul ettirmektir. Ama azınlıktan üç-beş kişinin değil azınlığın temelinden oluşturmalıdır.

Bu ayrımı anlamak istemeyenler, sandıkta aldıkları temsil yetkisiyle bir toplumun bütün iradesini temsil ettiklerini düşünmesinler.

Milletvekilliği bir makamdır; Azınlığın iradesinin sahibi olmak değildir!

Birkaç kişiyle Azınlığın sesini susturabileceğinizi sanmayın!

Batı Trakya’da yıllardır benzer yöntemleri gördük.

Azınlığın hak taleplerini dile getirenler oldu. Bu talepleri görmezden gelenler oldu. Toplumun kendi kurumları yerine başka mekanizmalar oluşturmaya çalışanlar oldu. Azınlığın tamamını temsil ediyormuş gibi konuşan, ancak toplumun önemli bir kesiminden uzak duran çevreler de oldu.

Zaman zaman Avrupa’nın farklı ülkelerinde, farklı platformlarda, birkaç kişinin katıldığı toplantılar üzerinden Batı Trakya’da hiçbir sorun olmadığı izlenimi oluşturulmaya çalışıldı.

Sanki eğitimde hiçbir problem yokmuş, dinî özerklik meselesi çözülmüş, Türk kimliği tartışması sona ermiş, Azınlığın kurumları bütün haklarına kavuşmuş gibi bir tablo çizildi.

Keşke gerçek de böyle olsaydı!

Keşke Batı Trakya Türk Azınlığı yıllardır eğitim, dinî özgürlük, kimlik ve örgütlenme alanlarında mücadele etmek zorunda kalmasaydı.

Ancak birkaç kişinin bir toplantıda fotoğraf vermesiyle gerçekler değişmez. Birkaç açıklamayla toplumun yıllardır dile getirdiği talepler ortadan kalkmaz.

Azınlığın sorunlarını yok sayarak sorunları çözmüş olmazsınız. Sadece görmek istemediğiniz gerçekleri başka insanların da görmemesini umarsınız.

Ama Batı Trakya’da yaşayan insanlar neyin ne olduğunu biliyor.

Kimin hangi mücadeleyi verdiğini, kimin hangi kararın arkasında durduğunu, kimin hak talep ettiğini, kimin de o talepler karşısında nerede durduğunu görüyor.

Ve zamanı geldiğinde bunları değerlendirecek iradeye de sahiptir.

Atina’nın bir hesabı var, Azınlığın da derin ve sağlam temeller üzerine inşa edilmiş bir hafızası!

Yunanistan’a bir kez daha sesleniyoruz.

Boşuna uğraşmayın!

Bir toplumu kendi tarihinden, kimliğinden, inancından ve kurumlarından uzaklaştırmaya yönelik hiçbir politika kalıcı başarı getirmez.

Devletin görevi, kendi vatandaşlarının dinî hayatını kontrol altına almak değil, herkesin din ve vicdan özgürlüğünü güvence altına almaktır.

Devletin görevi, Azınlık adına karar vermek değil, Azınlığın kendi kararlarını özgürce alabileceği şartları oluşturmaktır.

Lozan Barış Antlaşması’nın hükümleri ortadadır. Uluslararası yükümlülükler ortadadır. Batı Trakya Türk Azınlığının talepleri de yıllardır ortadadır.

Atina, kendi oluşturduğu mekanizmayla meselenin kapandığını düşünebilir. Yeni atanmış müftüler göreve başlamış olabilir. Bakanlık açıklamalar yapabilir. Bazı gazeteler bayram havasında manşetler atabilir.

Ancak bir şeyi unutmasınlar:

Bir toplumun iradesi, bir tören salonundaki alkışlarla ölçülmez.

Bir toplumun iradesi, devletin hazırladığı bir listeye yazılan isimlerle belirlenmez.

Bir toplumun iradesi, bir milletvekilinin açıklamasıyla da şekillenmez.

Bu irade, o toplumun kendi tarihinden, değerlerinden ve ortak hafızasından doğar.

Atina bugün bayram edebilir. Bakanlık açıklama yapabilir. Müftüler göreve başlayabilir. Onları destekleyen çevreler kendilerince başarı ilan edebilir.

Ama Batı Trakya Türk Azınlığı henüz bir söz söylemedi!

Ve bu cümleyi yalnızca bir siyasi itiraz olarak değil, bir irade beyanı olarak söylüyoruz.

Bizler, bu topraklarda yaşayan, bu ülkenin yasalarına saygılı, barıştan yana, huzur ve iş birliğini savunan insanlarız. Yunanistan bizim yaşadığımız, vatandaşlık görevlerimizi yerine getirdiğimiz ülkedir. Türkiye ise tarihî ve kültürel bağlarımızın bulunduğu anavatanımızdır. Bizim talebimiz kavga değil, eşitliktir. Ayrıcalık değil, hakkımızdır. Çatışma değil, hukuktur.

Ancak barış istemek, hakkından vazgeçmek değildir.

Yunanistan’ın yasalarına saygı göstermek, Azınlığın haklarının görmezden gelinmesine sessiz kalmak anlamına gelmez.

Biz ne başımızı eğerek yaşamayı ne de başkalarının iradesiyle kimliğimizi tanımlamayı kabul ederiz.

Bizim inancımızda secde Allah’adır. Bizim değerlerimizde onur, haysiyet ve insan iradesi vardır. Kimsenin karşısında eğilmek için değil, hakkımızı hukuk içinde savunmak için varız.

Son söz: Azınlık hâlâ burada!

Batı Trakya’dan bugüne kadar nice insanlar, nice siyasetçiler, nice yöneticiler geldi geçti.

Nice politikalar denendi. Nice yasalar çıkarıldı. Nice hesaplar yapıldı. Nice defalar Azınlığın sesinin kısılacağı düşünüldü.

Ama bu toplum ayakta kaldı.

Çünkü Batı Trakya Türk Azınlığı birkaç kişinin siyasi hesabından çok daha büyüktür. Bir milletvekilinin söyleminden, bir Bakanlığın kararından, bir kurulun tercihinden çok daha köklü bir geçmişe sahiptir.

Bu toplumun kökleri, bu toprakların hafızasında bir asırdan fazla zamandır yaşamaktadır.

İlhan Ahmetler de geldi geçti, daha niceleri de gelecek geçecek. Ancak Batı Trakya Türk Azınlığının hak mücadelesi kişilerle başlamadı, kişilerle de bitmeyecek.

Bugün müftülük meselesinde yeni bir sayfa açıldığını düşünenler, yarın karşılarında yine aynı soruyu bulacaklar:

Azınlığın iradesi nerede?

Atina, müftüleri göreve getirmiş olabilir. Ancak bir toplumun gönlünü, güvenini ve rızasını bir kararnameyle kazanamaz.

Tören yapabilirsiniz, salonları doldurabilirsiniz, gazetelere manşetler attırabilirsiniz. Hatta kendi aranızda başarı kutlamaları da düzenleyebilirsiniz.

Fakat unutmayın:

Müftü makamını doldurmakla Azınlığın gönlünü dolduramazsınız.

Ve son olarak…

Azınlığın henüz el öpmediğini hesaba katın.

Çünkü bu toplumun başını eğdiremediğiniz sürece, hazırladığınız hiçbir siyasi senaryo kendiliğinden başarıya ulaşmayacaktır.

BİRLİK Gazetesi olarak söyleyeceğimiz budur: Batı Trakya Türk Azınlığı ne dün vardı, ne bugün var oldu. O vardı, var ve kendi iradesiyle var olmaya devam edecek!

Not:  Vefat etmeden önce bana sohbetlerimizde bir büyüğüm hep şöyle derdi Allah rahmet eylesin kendisi yıllar önce vafat etti: “Geçenlerde ben birine etkili ve yetkili olana şunu dedim; Gümülcine Vakıf İdaresi tarafından da Gümülcine Türk Gençler Birliği hakkında gelecekte devreye sokmayı planladığınızı da sakın aklınızdan geçirmeyin! Altından kalkamazsınız! Bu Azınlık nerede ne zaman ne ve nasıl yapacağını çok iyi bilir!”Demiştim…..

Bunu bir tehdit olarak asla dile getirip hatırlatma yapmıyoruz. Evet, büyüklerimizin söylediği bunlar da bir kenarda not olarak duruyor….