Yeni İnşaat İzni Verilmesinde Her Şey Değişiyor

Şehircilikte köklü değişiklikler geliyor. Yeni inşaat izni verilmesinde her şey değişiyor. Ulusal Tapu ve Yapı Kontrol Kuruluşu neler getiriyor.

Yunanistan’da yeni inşaat izni verme süreçlerindeki büyük gecikmeleri, personel eksikliklerini ve belediye şehir planlama birimlerindeki eşitsiz uygulamaları ele almayı amaçlayan yeni Ulusal Tapu ve Yapı Kontrol Kuruluşu (EOKED) kuruluyor. Bu kuruluş aracılığıyla, Tapu ve Yapı Hizmet Birimleri (YDOΜ) tek bir dijital kurumda birleştirilerek yapı kontrolü ve ruhsatlandırma merkezi yönetime devrediliyor.

Yeni Kurum ve Getirdiği Değişiklikler

Perşembe günkü Bakanlar Kurulu’nda Çevre ve Enerji Bakanları Stavros Papastavru, Dijital Yönetim Bakanı Dimitris Papastergiu ve Bakan Yardımcısı Nikos Tagaras tarafından sunulan reform, 20 bölgesel ve 77 yerel yapı merkezi kuruyor.

Yapı ruhsatlarının %30’a kadarı yapay zeka ile kontrol edilecek.

Ülke genelinde tek tip bir izleme sistemi oluşturulacak.

Çevre ve Enerji Bakanlığı (YPEN) kaynakları, bu girişimle Kamu Yönetimi’nin güçlendiğini, vatandaşa daha kaliteli hizmet sunulduğunu ve kuralların artık herkes için yatay olarak geçerli olacak şekilde birleştirildiğini vurguluyor. Yetkililer, dijital araçları kullanarak bürokratik kısıtlamaları ve parçalanmayı aşmayı ve kamu yararına hizmet etmeyi hedeflediklerini belirtiyorlar.

Reform Neden Gerekli Görüldü?

YPEN, reformun ülke genelinde ortak standartlar ve prosedürlere sahip tek ve entegre bir ruhsatlandırma ve yapı kontrol mekanizmasına olan ihtiyaçtan kaynaklandığını belirtiyor. Son yıllardaki veriler, prosedürlerin uygulanmasında ve dijital araçların kullanımında önemli sapmalar olduğunu gösteriyor:

Gecikmeler: Hizmetlerin %23’ünde ruhsat verme süresi üç ayı aşarken, bazı karmaşık davalar beş yıla kadar uzayabiliyor.

Personel Eksikliği ve Kapsama: 332 belediyeden sadece 185’inde YDOΜ bulunuyor ve hatta büyük belediyelerde bile eksiklikler var. YDOΜ’lerin yaklaşık %35’i en fazla iki mühendisle çalışıyor ve birçok durumda tek bir hizmet birimi sekiz veya dokuz komşu belediyeye hizmet veriyor.

EOKED Nedir ve Rolü Ne Olacak?

Ulusal Tapu ve Yapı Kontrol Kuruluşu (EOKED), Hellenic Cadastre (Yunan Tapu Kurumu) ile mevcut YDOΜ’lerin bazı yetkilerinin birleşmesiyle oluşturulan, ulusal çapta tek bir dijital kurumdur. 2015’ten bu yana ruhsatlandırma alanındaki ilk büyük müdahaledir.

Tek Durak Hizmet: Mülkiyet ve yapıyla ilgili tüm konularda tek bir hizmet noktası olarak işlev görecek.

Yetki Alanları: Mülkiyetin kaydedilmesi ve güvence altına alınması, yapı ruhsatlarının ve ilgili işlemlerin verilmesi, inşaatların kontrolü ve şehir planlama mevzuatının uygulanması.

Dijital ve Güvenilir Bilgi: Vatandaşlara, mühendislere, hukukçulara ve yatırımcılara ilk kez merkezi, dijital ve güvenilir bilgi sağlayacak.

Belediyelerde Kalan Yetkiler

Ruhsatlandırma ve yapı kontrolünün EOKED’e devri, belediyelerin yerel şehir planlamasındaki önemli rolünü ortadan kaldırmıyor. Belediyeler (OTA), aşağıdaki alanlarda sorumluluklarını sürdürecekler:

Şehir planlama etütleri, kentsel yenilemeler ve plan uzatmaları.

Ortak kullanım ve kamusal alanların yönetimi.

İmar, arazi kullanımları ve Yerel Şehir Planları kararlarına katılım.

Uygulama planları, kadastro ve tahsis işlemleri, kamulaştırma kaldırma teklifleri ve imar/topoğrafik uygulamalar.

Böylece belediyeler planlamanın “koruyucusu” rolünü korurken, EOKED ruhsatlandırma ve kontrol süreçlerini üstlenecek.

Organizasyon Yapısı ve Kontrol Mekanizması

Yönetim: EOKED, EFKA ve DYPA gibi büyük kamu kurumlarına benzer bir idari yapıya sahip olacak. Başında, bir Tapu ve bir Yapı yetkilisi olmak üzere iki Yardımcı Yönetici ile desteklenen Yönetici bulunacak.

Hizmet Ağı: Yeni Yapı Genel Müdürlüğü’ne, mevcut Tapu Ofislerinin yapılarını kullanarak ülke genelinde 20 Bölgesel ve 77 Yerel Yapı Merkezi (PKD ve TKD) bağlanacak.

Bağımsız Yapı Denetçileri Kaydı: İnşaat ruhsatlarının inşaat başlamadan önce kura ile zorunlu ön kontrolünü yapacak sertifikalı mühendislerden oluşan bir “havuz” oluşturulacak. Eksiklikler tespit edilirse nihai kontrolü Yapı Genel Müdürlüğü yapacak. Bu mekanizma, süreçlerin güvenilirliğini ve dürüstlüğünü artırmayı hedefliyor.

Zaman Çizelgesi ve Dijital Çerçeve

YPEN, yeni sistemin etkinleştirilmesi için belirli geçiş aşamaları belirledi:

Mevzuatın Oylanması: 2026’nın ilk çeyreğinin sonuna kadar bekleniyor.

Başlangıç Faaliyeti: Haziran 2026’da üç Bölgesel ve ilgili Yerel Yapı Merkezi’nde başlayacak.

Tam Gelişim: 2027 yılının başlarında öngörülüyor. Personel geçişi, istihdam sürekliliği tam olarak güvence altına alınarak gerçekleştirilecek.

Bu reform, daha geniş bir ulusal stratejinin parçasıdır ve şunları içerir: Şehir planlama mevzuatının 477 maddede kodlanması, Yeni İnşaat Yönetmeliği’nin basitleştirilmesi, gelişmiş ön kontrollerle yeni bir dijital ruhsatlandırma sisteminin geliştirilmesi, tüm planlama ve çevre verilerini toplayan Tek Dijital Harita ve Tapu ile Yapı verilerinin entegrasyonu.

Yapay Zekâ (YZ) Kullanımı

Reform kapsamında, YPEN Yapay Zekâ (YZ) ile inşaat ruhsatlarını kontrol etmek için sistematik bir mekanizma sunuyor. Amaç, daha hedefli ve etkili kontroller yapmaktır.

Yeni sistem, şehir planlama hataları veya ihlalleri olasılığı yüksek olan vakaları belirlemek için verileri kullanacak, rastgele örnekleme kontrollerinin yerini alacak.

YZ, bölge özellikleri, yasa dışı inşaat geçmişi, projenin karmaşıklığı ve koruma alanlarının varlığı gibi verileri analiz ederek yüksek riskli kabul edilen ruhsatları önerecek.

Bu modelle, ruhsatların yaklaşık %30’u hedefe yönelik olarak kontrol edilecek, insan kaynaklarının en çok ihtiyaç duyulan yerlere (tarihi, korunan veya yüksek ihlal oranına sahip alanlar) odaklanmasını sağlayacak.

KEDE’den Tepki

Yunanistan Belediyeler Birliği (KEDE), yapı ruhsatı verme ve kontrol yetkisinin belediyelerden devredilmesine karşı olduğunu ifade etti.

KEDE Başkanı L. Kirizoglu, reformun karşısında her yolla direneceklerini vurguladı ve Şehircilik konularının Anayasa’nın 102. maddesi ile güvence altına alındığı gibi, son derece yerel meseleler olduğunu belirtti.

Birlik, “yolsuzluğun tüm Şehircilik Birimleri ve Belediyeler için kural olduğu” iddialarını kesinlikle reddetti.

KEDE, birçok patolojinin (mekânsal plan eksikliği, çoklu mevzuat, net yetki eksikliği) merkezi yönetime atfedilmesi gerektiğini, belediyelere değil, bu durumlar arasında Şehircilik Birimlerinin yetersiz personelini de gösterdi.

TEE Reformu Destekliyor

Öte yandan, Yunan Teknik Odası (TEE) reformu destekliyor.

TEE Başkanı G. Stasinos, 2026 içinde Şehircilik reformunun gerekli olduğunu, Çevre Bakanlığı altında esnek bir kamu tüzel kişiliğine aktarılması gerektiğini, personel, elektronik hizmetler ve ülke genelinde kuralların tek tip uygulanması garantileriyle birlikte olması gerektiğini belirtti.

Stasinos ayrıca, toplum, şehir ve çevre için önemli olan temel şehir planlama büyüklüklerini içeren ve mühendise bilimsel özgürlük tanıyan, “10 sayfalık” yeni ve Modern bir İnşaat Yönetmeliği’nin derhal ilerlemesini talep etti.