Sigara Kaçakçılığında En Fazla Paya Sahip Ülke Yunanistan

Yunanistan, Romanya ile birlikte Balkanlar ve Avrupa’da sigara kaçakçılığında en fazla paya sahip ülke konumunda.

Yunanistan ve tüm Balkan ülkelerinin hazinelerinden milyarlarca euro kayboluyor. Bu yasadışı ticaretin başlıca nedeninin ise halkın yoksul olmasından kaynaklandığı belirtiliyor.

Sahte ve kaçak tütün ürünleri, kontrollü tütüne kıyasla daha büyük bir sağlık riski oluştururken, korunmasız sınırlar NATO’nun doğu ve güneydoğu kanatları için güvenlik riski oluşturuyor.

Romanya-Ukrayna sınırında faaliyet gösteren kimliği belirsiz bir kaçakçı, yerel bir medya kuruluşuna konuşarak herkesin bildiği bir şeyi itiraf etti:

“İnsanlar yoksul kaldıkça kaçak sigaraya olan talep asla ortadan kalkmayacaktır ve biz de durmayacağız”

Yunanistan’dan Romanya’ya kadar kaçak mal ticaretinin tüm bölge için sosyal, ekonomik ve güvenlik açısından risk oluşturduğu defalarca kanıtlandı. Batı Balkanlar uzun zamandır kaçak malların, özellikle sigaraların Batı Avrupa’ya götürüldüğü bir güzergahın parçası olmuştur.

Son verilere göre Balkanlar’daki sigara içenlerin yaklaşık yüzde 11’i tütün ürünlerini karaborsadan satın alıyor.

Örneğin Karadağ’da, ülkedeki sigara içenlerin yüzde 27,9’u kaçak tütün ürünlerine güveniyor ve Batı Balkanlar bölgesinde toplam 581 bin kişi kara pazardan yasadışı sigara satın alıyor.

Yaklaşık otuz yıl boyunca küçük Balkan ülkesini yöneten eski Karadağ Cumhurbaşkanı Milo Djukanovic’in, 1990’lı yıllardaki Yugoslavya savaşları sırasında sigara kaçakçılığından büyük bir servet kazandığı iddia ediliyor.

Sağlık riskleri

Kaçak ticaretin çok sayıda sonucu vardır. Piyasadaki sahte ve kaçak tütün ürünleri, kontrollü tütün ürünlerine göre daha büyük bir sağlık riski oluşturmaktadır. Kaçakçılık faaliyetleri, çeşitli diğer suç faaliyetleriyle ve kaçakçıların bu ülkelere mal taşımak için kullandıkları güzergahları engelleyen güvenlik riskleriyle bağlantılıdır.

Bu olgu sadece Balkanlar’la sınırlı değil. AB’ye birçok giriş noktası var. Örneğin Fransa, Cezayir’den gelen kaçak sigara akışıyla uzun yıllardır mücadele ediyor. Avrupa’nın en büyük ikinci limanı olan Anvers limanı da kıtaya kaçak malların taşınmasında kullanılıyor. Ancak son on yılda tütün kaçakçıları için en kazançlı bölgelerden biri AB’nin doğu sınırında ve komşu bölgede yer alıyor.

Yunanistan, konumu itibarıyla uzun zamandır Avrupa’ya kaçak malların giriş noktası konumunda bulunuyor. Yunanistan makamları geçen yılın sonlarında, değeri yaklaşık 13 milyon euro olduğu tahmin edilen 50 tondan fazla kaçak tütün ele geçirmişti.

Merkezi Yunanistan’da bulunan şebekenin lideri, 10 ülkede faaliyet gösteriyor ve milyonlarca euroluk yasadışı kazanç elde ediyordu. Yasadışı ticaretin Yunan hükümetine yıllık maliyeti 624 milyon euro olurken, Yunanistan’da tüketicilerin içtiği sigaraların dörtte biri yasadışı yollarla ülkeye sokuluyor.

Kavşaktaki en önemli ülke Bulgaristan’dır çünkü kaçak tütün ürünlerinin önemli miktarda giriş ve çıkışı vardır. 2021 yılında Bulgaristan’da 0,2 milyar adet kaçak ve sahte sigara tüketildi.

C&C’nin toplam sigara pazarındaki pazar payı yüzde 1,6 olurken, bu durum Bulgaristan hükümetine toplamda yaklaşık 25 milyon euro vergi geliri kaybettirdi.

Ülke şimdi kaçak elektronik sigara ticaretini engellemeye çalışıyor. Yetkililer yılbaşından bu yana 40.000 kaçak elektronik sigara sistemine el koydular ancak bu, buzdağının sadece görünen kısmı. Bulgaristan’daki yetkililer, elektronik sigara ürünlerinin tamamen yasaklanmasını düşünüyor.

Sınır polisinin iyileştirilmesi ve daha sıkı kontrollerin uygulanması yasadışı ticaretin önlenmesinde daha iyi sonuçlar verebilir. Olası bir yasak, yasadışı ticaretin artmasına ve piyasada kökeni, kalitesi ve içeriği belirsiz, sağlığa zararlı elektronik sigara ürünlerinin daha fazla yer almasına yol açabilir.

Korunmasız sınırlar güvenlik riski oluşturuyor

Komşu Romanya’nın da kendine özgü sorunları var. AB’nin en yoksul bölgelerinden biri olan Romanya’nın doğu bölgesinde, özellikle Ukrayna ve Moldova sınırında yasadışı ticaret büyük bir iş kolu. Son yıllara ait veriler, AB’de kaçak sigaraların 10’da 1’inin Romanya’da içildiğini, Eylül 2024 itibarıyla pazarın yüzde 8,6’sının karaborsadan oluştuğunu gösteriyor.

Ülkenin doğu sınırına yakın bölgelerde yaşayanlar için sigara kaçakçılığı adeta bir yaşam biçimi haline gelmiş durumda.

Burada sorun sadece tütün kaçakçılığıyla ilgili değil, aynı zamanda bu kaçakçıların kullandıkları güzergâhlarla da ilgili olup, NATO’nun doğu kanadını etkileyen suç faaliyetlerine yeni kapılar açmaktadır.

Bu yollar sadece kaçakçılar tarafından değil, aynı zamanda çeşitli organize suç örgütleri tarafından da kullanılmakta ve çatışma zamanlarında AB’nin sınırlarını zayıflatmaktadır.

Kamu kaynakları da israf ediliyor. Kaçak sigara baskınlarını takip eden “Stop Contrabanda” adlı internet sitesine göre Romanya her yıl yarım milyar avro kaybediyor ve bu paranın devlet kasasına gitmesi mümkün olduğuna vurgu yapılıyor.

Boşa harcanan paraların yanı sıra, yakınlarda savaş yaşanırken herkesin aklında güvenlik var. Romanya’nın komşusu Ukrayna da yasadışı ticaret nedeniyle yeniden yapılanma için çok ihtiyaç duyulan parayı kaybediyor.

Düşünce kuruluşu GLOBSEC’e göre Ukrayna’da kaçak tütün ticareti, yalnızca 2022’de ödenmemiş veya eksik ödenmiş vergiler nedeniyle 20,5 milyar Grivnaya (505 milyon euro) kadar gelir kaybına neden oldu.

Sınırların güvence altına alınmaması ve yasadışı ticaretin engellenememesi, giriş noktalarının Balkanlar’da veya başka yerlerde olması fark etmeksizin, Avrupa’nın tamamı için zararlıdır.

NATO’nun doğu sınırı ile AB’nin doğu ve güneydoğu taraflarının geçirgen bir yapıya sahip olması, savaş zamanında ve daha fazla birliğe mutlak ihtiyaç duyulduğu bir dönemde tehlikelidir.”