Selanik’teki Hamza Bey Camii’ni Ziyaret Etti
Selanik'teki Hamza Bey Camisi'ni inceleyen Yunanistan Kültür Bakanı Lina Mendoni, "Alkazar olarak bilinen simgesel anıt, 2026'nın ilk yarısında Selanik şehrine iade ediliyor." dedi.
Selanik’teki Hamza Bey Camisi’ni inceleyen Yunanistan Kültür Bakanı Lina Mendoni, “Alkazar olarak bilinen simgesel anıt, 2026’nın ilk yarısında Selanik şehrine iade ediliyor.” dedi.
Selanik’teki Hamza Bey Camisi’nin restorasyon projesi, Kültür Bakanlığı tarafından, Bizans ve Bizans Sonrası Anıtları Restorasyon Müdürlüğü’nün, Selanik Antik ve Çağdaş Anıtları Koruma Müdürlüğü ve Selanik Şehri Eski Eserler Müdürlüğü’nün işbirliğiyle, Kurtarma Fonu’ndan yaklaşık 11.000.000 euroluk finansmanla gerçekleştiriliyor.
Yunanistan Kültür Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, Hamza Bey Camisi’nin morfolojisinin çeşitli tarihsel dönemlerde geçirdiği çok sayıda müdahale nedeniyle önemli değişikliklere uğradığı, son derece karmaşık ve zorlu bir projenin hayata geçirilmesindeki aşamalar hakkında Bakanlık yetkililerinden ve yüklenici firmadan Kültür Bakanı Mendoni’ye, bilgi verildiği belirtiliyor.
Hamza Bey Camisi’nde yürütülen restorasyon çalışmalarını inceleyen Kültür Bakanı Lina Mendoni inceleme sonrasında şunları dile getirdi:
“Son altı yıldır Selanik’te topluluk ve ulusal fonlardan 100.000.000 euroyu aşan bir proje ve eylem programı uyguluyoruz. Bu, Selanik’in anıtlarına ve yüzyıllardır süregelen tarihine verdiğimiz önemi gösteriyor; bunlar giderek vatandaşlara iade ediliyor, korunuyor ve yeniden inceleniyor, şehrin bambaşka bir görüntüsü sunuluyor.
Selanik’in merkezinde, Egnatia ve Venizelu caddelerinin kesiştiği noktada, Metropolitan Tren İstasyonu’nun kuzey girişinin hemen yakınında bulunan Hamza Bey Camii, Selanik’in en eski İslam ibadethanesidir. 1467 yılında askeri komutan Hamza Bey’in kızı tarafından yaptırılmıştır. Daha sonra caminin avlusunda yer alan peristil bölümünde, onlarca yıl Alkazar Sineması faaliyet göstermiş, bu sinemanın adı toplumsal hafızada yer etmiştir.
Cami, 1926 yılından bu yana Arkeoloji Kanunu gereğince tarihi ve arkeolojik eser olarak koruma altına alınmıştır. Alkazar’ın restorasyonu planlandığı gibi ilerliyor. Restorasyonuyla şehre bir simgesel anıt daha kazandırılacak. Hedefimiz projeyi tamamlayıp 2026 yılının ilk yarısında anıtı şehre kazandırmak. Kültür Bakanlığı, Selanik’in anıtsal zenginliklerini restore ederek, yalnızca şehrin imajının iyileştirilmesine değil, aynı zamanda kültürel işlevine ve ekonomik kalkınmasına da önemli katkı sağlıyor.”
Kültür Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre, alan geliştirme altyapısının tamamlanmasının ardından proje sorunsuz ve yoğun bir tempoda ilerliyor. Caminin kuzey ve batı cephelerine iskeleler kuruldu. Mevcut iç destekler kontrol edilerek yer yer yeni düzenlemelerle takviye edilirken, planlanan çalışmaların her seviyede yükseklikte yapılabilmesi için duvarların iç yüzünün çevresine uygun iskele düzenlemeleri yapılarak kubbe seviyesine kadar erişim sağlandı.
Caminin iç dekorasyonunun uzman konservasyon ekipleri tarafından güvence altına alınması için önleyici çalışmalar yürütülürken, atriumdaki mermer döşeme plakalarının bir kısmı da kaldırılıyor. Anıtın dış duvarlarında gevşek derz dolguları ve kaplamaların temizlenmesi ve yeni uyumlu harç örneklerinin üretilmesi için çalışmalar yürütülüyor.
Caminin kare planlı ibadethanesinin iç ölçüleri 11.54 x 11.54 m, maksimum yüksekliği ise 17 m’dir. Bunlara kuzeydoğu ve güneybatı taraflarına daireler, kuzeybatı tarafına ve batı köşesine ise eksantrik bir revak eklenmiş olup, bunlar camiyi U biçiminde çevreleyen tek bir peristil oluşturmaktadır. Kurşunla kaplı yarım küre kubbesi sekizgen bir kasnağa dayanmaktadır.
Peristil bölmeleri ana caminin yan duvarlarına paralel olarak gelişmiştir. Peristil, batıda açık, sütunlu bir revak, kuzey ve güneyde ise kapalı yan bölmelerden oluşmaktadır. Atrium masa planlıdır ve revakları sütunlu geçitlerle belirlenmiştir. Cami, inşasının üç ardışık kronolojik evresine karşılık gelen üç ayrı birimden oluşmaktadır: ibadethane, peristil ve atrium.
Kültür Bakanı Mendoni’ye camideki incelemeler sırasında Selanik Şehri Eski Eserler Dairesi Başkanı Elisavet Çigarida, Bizans ve Bizans Sonrası Eserler Restorasyon Müdürlüğü İnşaat Dairesi Başkanı Efi Horafa, resmi görevliler ve müteahhit firmanın proje sorumluları eşlik etti.
HAMZA BEY CAMİİ
Evvelce adı Hamidiye bulvarı olan ve şehri doğudan batıya boydan boya geçen Egnatia caddesinin kenarında eski çarşı bölgesinin içinde inşa edilmiştir. Cami, içindeki üç satırlık Arapça kitâbeden öğrenildiğine göre Hamza Bey’in kızı Hafsa (Hafîze) Hatun tarafından 872 (1467-68) yılında yaptırılmıştır. Ancak Hamza Bey’in kimliği hususunda karanlık noktalar bulunmaktadır. Hamza Bey hakkında küçük bir monografi yazan Ali Ziya Topaç, onun II. Murad ve Fâtih Sultan Mehmed dönemlerinde önemli hizmetleri olan ve Eflak Beyi Vlad Tepeş’e elçi olarak gönderildiğinde kazığa vurularak şehid edilen Hamza Paşa ile aynı kişi olduğunu ileri sürer. Ekrem Hakkı Ayverdi ise XV. yüzyılda sayıları fazla olan Hamza bey veya paşalardan herhangi birini tercih etmemiştir. Halk arasında Kazıklı Voyvoda olarak bilinen Vlad Tepeş Hamza Paşa’yı 866’da (1462) şehid ettiğine göre kızı tarafından 872’de (1467-68) onun hâtırasına bir cami yaptırılmış olması mümkündür.
